Νέος φόρος για τα ηλεκτρικά στις ΗΠΑ: $250 τον χρόνο και η Ευρώπη παρακολουθεί

Νομοσχέδιο που προωθούν Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές στις ΗΠΑ προβλέπει ετήσιο ομοσπονδιακό τέλος 250 δολαρίων για τους ιδιοκτήτες ηλεκτρικών αυτοκινήτων και 100 δολαρίων για τα υβριδικά. Το σκεπτικό είναι να αναπληρωθεί η απώλεια εσόδων από τον ομοσπονδιακό φόρο καυσίμων, τον οποίο τα EV δεν πληρώνουν. Η συζήτηση ανοίγει ξανά σε στιγμή που το αμερικανικό ταμείο χρηματοδότησης οδικής υποδομής βρίσκεται σε τροχιά ελλείμματος 240 δισ. δολαρίων ως το 2033.

Γιατί προτείνεται ο φόρος

Το νομοσχέδιο εντάσσεται στο πλαίσιο ανανέωσης του βασικού νόμου για τις χερσαίες μεταφορές, ο οποίος λήγει τον Σεπτέμβριο του 2026. Το κεντρικό επιχείρημα είναι απλό: οι ιδιοκτήτες συμβατικών οχημάτων πληρώνουν ομοσπονδιακό φόρο καυσίμων σε κάθε γέμισμα του ρεζερβουάρ τους, χρηματοδοτώντας έτσι το Ταμείο Αυτοκινητοδρόμων (Highway Trust Fund). Τα ηλεκτρικά, ωστόσο, δεν πληρώνουν αντίστοιχο τέλος για την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν, με αποτέλεσμα να μην συνεισφέρουν στη συντήρηση του οδικού δικτύου.

Τα νούμερα που αμφισβητούν την πρόταση

Εδώ ξεκινά η ουσιαστική αντιπαράθεση. Υπολογίζοντας τα πραγματικά δεδομένα, ο μέσος Αμερικανός οδηγός διανύει περίπου 11.484 μίλια ετησίως με αυτοκίνητο μέσης κατανάλωσης 22,3 μιλίων ανά γαλόνι. Με τον ομοσπονδιακό φόρο καυσίμων να παραμένει σταθερός στα 18,4 σεντς ανά γαλόνι — από το 1993, χωρίς καμία αναπροσαρμογή στον πληθωρισμό — ο μέσος οδηγός βενζίνης πληρώνει μόλις 94,75 δολάρια ετησίως σε ομοσπονδιακούς φόρους. Πολύ λιγότερο από τα 250 δολάρια που θα κληθούν να πληρώσουν οι κάτοχοι EV.

Με άλλα λόγια, η προτεινόμενη χρέωση για τα ηλεκτρικά είναι σχεδόν τριπλάσια από αυτό που πληρώνει σήμερα ο μέσος οδηγός βενζινοκίνητου στις ΗΠΑ. Επιπλέον, η συνεχής βελτίωση της καύσιμης απόδοσης των νέων αυτοκινήτων σημαίνει ότι και οι φόροι από καύσιμα μειώνονται χρόνο με χρόνο — χωρίς κανείς να χρεώνει τους οδηγούς βενζίνης επιπλέον.

Θα λύσει πραγματικά το πρόβλημα;

Σύμφωνα με αναλυτές του Consumer Reports, οι φόροι αποκλειστικά στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα δεν μπορούν να αντιστρέψουν το πρόβλημα χρηματοδότησης οδικής υποδομής, όσο υψηλοί κι αν είναι. Ο λόγος είναι απλός: τα ηλεκτρικά αντιστοιχούν μόλις στο 5% των νέων αυτοκινήτων που πωλούνται σήμερα στις ΗΠΑ και είναι υπεύθυνα για μόλις το 2% του χάσματος εσόδων του Ταμείου Αυτοκινητοδρόμων.

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι δομικό: η αγοραστική αξία του φόρου καυσίμων έχει πέσει κατά 81% από τότε που τελευταία αναθεωρήθηκε, αφήνοντας τους αμερικανικούς δρόμους σε κακή κατάσταση και κοστίζοντας στους οδηγούς κατά μέσο όρο 725 δολάρια ετησίως σε ζημιές οχημάτων και καθυστερήσεις. Το συνολικό ετήσιο κόστος για τους Αμερικανούς αγγίζει τα 167 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η άποψή μας στο Techblog

Η συζήτηση στις ΗΠΑ μοιάζει με αυτή που ξεκινά αργά αλλά σταθερά και στην Ευρώπη — και η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Καθώς τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αυξάνονται σταδιακά στον στόλο, τα κράτη αντιμετωπίζουν ένα πραγματικό δίλημμα: πώς θα χρηματοδοτήσουν τις οδικές υποδομές αν μειώνονται τα έσοδα από τα καύσιμα.

Ωστόσο, το αμερικανικό παράδειγμα δείχνει καθαρά τι δεν πρέπει να γίνει: να φορτώνονται οι κάτοχοι EV με δυσανάλογα βάρη, ειδικά όταν το πρόβλημα χρηματοδότησης είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι μπορούν να καλύψουν. Μια δίκαιη λύση — π.χ. χρέωση ανά χιλιόμετρο — είναι τεχνικά πιο σύνθετη, αλλά πιο ισορροπημένη για όλους τους οδηγούς.