Ένας τεράστιος τριγωνικός οβελίσκος, κατάμαυρος και γεμάτος κάμερες παρακολούθησης, δεσπόζει πλέον στο κέντρο της Μαδρίτης, ακριβώς μπροστά από το Palacio de Cibeles. Είναι το «Panopticon», εγκατάσταση του Ισπανού καλλιτέχνη SpY, που θέλει να δείξει πόσο έχει απλωθεί η τεχνολογία παρακολούθησης στον δημόσιο χώρο.
Κάθε πλευρά του έχει μήκος περίπου 65 πόδια (γύρω στα 20 μέτρα). Στο εσωτερικό του υπάρχουν οθόνες, που οι περαστικοί βλέπουν από μικρά ματάκια στο ύψος του δρόμου. Τις οθόνες τροφοδοτούν κάμερες CCTV στερεωμένες κοντά στην κορυφή, οι οποίες δείχνουν τη γύρω περιοχή από ασυνήθιστες, σχεδόν απρόσωπες γωνίες. Σύμφωνα με τον καλλιτέχνη, έτσι τα κτίρια, οι πεζοί και η κίνηση εμφανίζονται από απρόσμενη οπτική. Φαίνονται μάλιστα και κομμάτια του τοπίου που κρύβει η ίδια η εγκατάσταση.
Ο οβελίσκος στέκεται μπροστά σε ένα περίτεχνο κυβερνητικό κτίριο που άνοιξε το 1919, και η αντίθεση χτυπά στο μάτι. Πιάνει μεγάλο μέρος της πλατείας, οπότε όποιος περνά αναγκάζεται να τον κάνει γύρο.
Αυτό ακριβώς επιδιώκει ο SpY.
«Η κατασκευή αυτή ανοίγει έναν προβληματισμό για τους μηχανισμούς της σύγχρονης παρακολούθησης», σημειώνει ο καλλιτέχνης. Κατά τον ίδιο, η ιδέα του πανοπτικού δείχνει ότι και μόνο η πιθανότητα να μας βλέπουν αρκεί για να εσωτερικεύσουμε την επιτήρηση και να ελέγχουμε τη συμπεριφορά μας, ακόμη κι όταν δεν φαίνεται κανείς να κοιτάζει. Οι κάμερες, οι οθόνες και οι ψηφιακές συσκευές, συνεχίζει, μεσολαβούν όλο και περισσότερο στη σχέση μας με τον κόσμο. Καταγράφοντας και μοιραζόμενοι ό,τι βλέπουμε, γινόμαστε οικειοθελώς μέρος συστημάτων που μας εκθέτουν στο βλέμμα των άλλων. Αυτό αλλάζει, κατά τον SpY, τη σχέση μας με την ιδιωτικότητα και τον έλεγχο.
Σχόλια