Πώς παρακάμπτουν τα παιδιά την απαγόρευση των social media και τι περιμένει η Ελλάδα

Η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε απαγόρευση πρόσβασης σε social media για ανήλικους κάτω των 15 ετών, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η εμπειρία όμως από χώρες που έχουν ήδη εφαρμόσει παρόμοιους νόμους — Αυστραλία, Νορβηγία, Γαλλία, ΗΠΑ — αποκαλύπτει ένα σταθερό μοτίβο: τα παιδιά βρίσκουν τρόπο. Το ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πώς.

Η Αυστραλία έδωσε το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Αυστραλία εφάρμοσε απαγόρευση για ανήλικους κάτω των 16 ετών. Τα αποτελέσματα ήρθαν γρήγορα — και δεν ήταν αυτά που ανέμενε η κυβέρνηση. Σύμφωνα με έρευνα της UNICEF Australia, το 36% των παιδιών δήλωσε ψεύτικη ηλικία κατά την εγγραφή, ενώ το 15% δανείστηκε στοιχεία σύνδεσης από γονείς ή μεγαλύτερα αδέρφια. Το 11% χρησιμοποίησε VPN για να αλλάξει την εμφανή γεωγραφική του τοποθεσία, και το 10% κατέφυγε σε εφαρμογές πλαστογράφησης δεδομένων.

Οι λήψεις VPN εκτινάχθηκαν μέσα σε λίγες μέρες από την έναρξη εφαρμογής του νόμου. Παράλληλα, εναλλακτικές πλατφόρμες όπως οι Lemon8, Yope και Coverstar μπήκαν στο top-3 του αυστραλιανού App Store. Χαρακτηριστικό είναι ότι παιδιά έφτιαχναν tutorials στο TikTok για να «επιβιώσουν» από την απαγόρευση — ενώ η ίδια πλατφόρμα παρέμενε τυπικά απαγορευμένη για αυτά. Σε αρκετές περιπτώσεις, μεγαλύτερα αδέρφια ή φίλοι υποβλήθηκαν σε facial scan για λογαριασμό μικρότερων.

Νορβηγία, Γαλλία και ΗΠΑ: ίδιο αποτέλεσμα, διαφορετική κλίμακα

Η Νορβηγία εφαρμόζει απαγόρευση για κάτω των 15 ετών εδώ και καιρό, όμως σύμφωνα με στοιχεία του Norwegian Media Authority, πάνω από το 80% των παιδιών αυτής της ηλικίας εξακολουθεί να διατηρεί ενεργό λογαριασμό σε τουλάχιστον μία πλατφόρμα. Στη Γαλλία, η οποία θέσπισε παρόμοιο νόμο το 2024 για κάτω των 15, πάνω από το 50% των ανηλίκων παραδέχεται ότι δήλωσε ψευδή στοιχεία κατά την εγγραφή. Στις ΗΠΑ, όπου πολλές πολιτείες έχουν θεσπίσει δικές τους απαγορεύσεις, ακαδημαϊκές μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο PMC τεκμηριώνουν ότι πάνω από το 60% των εφήβων παραμένει ψηφιακά ενεργό παρά τις νομικές περιορισμούς.

Οι 7 μέθοδοι που χρησιμοποιούν τα παιδιά

Βάσει της συγκεντρωτικής εμπειρίας από τις παραπάνω χώρες, οι πιο συχνές τακτικές παράκαμψης είναι:

• VPN: αλλαγή της φαινόμενης γεωγραφικής τοποθεσίας για πρόσβαση από «εξωτερικό»
• Ψεύτικη ηλικία: συμπλήρωση ανύπαρκτης ή αλλοιωμένης ημερομηνίας γέννησης κατά την εγγραφή
• Δανεισμός λογαριασμού: χρήση credentials γονέα ή μεγαλύτερου φίλου
• Δανεισμός συσκευής για facial scan: ο ενήλικας πραγματοποιεί βιομετρικό έλεγχο για λογαριασμό του παιδιού
• Πλαστά ή δανεισμένα ID: φωτογραφία ταυτότητας γονέα για επαλήθευση ηλικίας
• Εναλλακτικές πλατφόρμες: μεταφορά σε εφαρμογές που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νόμου
• Δημιουργία λογαριασμού από γονείς: ορισμένοι γονείς φτιάχνουν οι ίδιοι λογαριασμό για το παιδί τους

Τι σημαίνει αυτό για τον ελληνικό νόμο

Κανένα σύστημα επαλήθευσης ηλικίας δεν είναι αλάνθαστο — κάτι που παραδέχονται ακόμα και οι ειδικοί ψηφιακής ασφάλειας. Ο νόμος δεν μπορεί να σταματήσει όλα τα παιδιά, αλλά το πρωτεύον ζητούμενο είναι διαφορετικό: αν αλλάξει τη νόρμα, αν μειώσει έστω τα ποσοστά ή αν κάνει την πρόσβαση πιο επαχθή ώστε λιγότερα παιδιά να επιμείνουν. Η εμπειρία από τις υπόλοιπες χώρες δείχνει ότι ο νόμος από μόνος του δεν φτάνει — χρειάζεται και τεχνολογική εφαρμογή, και εκπαίδευση, και γονεϊκή εμπλοκή.

Η άποψή μας στο Techblog

Η Ελλάδα έρχεται με καθυστέρηση σε αυτή τη συζήτηση, αλλά τουλάχιστον έχει μπροστά της την εμπειρία άλλων χωρών για να μη κάνει τα ίδια λάθη. Το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι τα παιδιά που θα βρουν τρόπο — αυτό είναι δεδομένο. Είναι το να επαναπαυθεί η πολιτεία σε έναν νόμο χαρτί, χωρίς να επενδύσει στην ουσιαστική ψηφιακή εκπαίδευση που κάνει τη διαφορά μακροπρόθεσμα και βέβααια τη υποστήριξη που πρέπει να έχει αυτή η προσπάθεια από τους ίδιους του γονείς του παιδιού.