Windows 11 σε παλιό laptop: 5 αλλαγές που κόβουν την εκκίνηση στο μισό

Η εκκίνηση των Windows 11 σε ένα Dell Inspiron 7320 έπεσε από 50 σε 22 δευτερόλεπτα όταν η κανονική εγκατάσταση Windows 11 Home έδωσε τη θέση της σε Windows 11 LTSC με debloat και λίγες ρυθμίσεις. Οι πέντε αλλαγές που ακολουθούν δίνουν ζωή σε παλιά μηχανήματα. Για όσα μένουν εκτός λόγω απαιτήσεων hardware, όπως το TPM 2.0, υπάρχουν και εργαλεία της κοινότητας που τις παρακάμπτουν.

1. Προφίλ υψηλής απόδοσης και ενημερωμένοι drivers

Τα περισσότερα laptop έχουν πολλά προφίλ ενέργειας, και η επιλογή Καλύτερη απόδοση διορθώνει τα περισσότερα κολλήματα. Ο επεξεργαστής φτάνει συχνότερα στο μέγιστο, με τίμημα μεγαλύτερη κατανάλωση, περισσότερη ζέστη και λιγότερη αυτονομία.

Υπάρχει και ενδιάμεση λύση. Η απενεργοποίηση του CPU boost βελτιώνει πολύ τη διάρκεια της μπαταρίας χωρίς μεγάλη απώλεια απόδοσης. Ο επεξεργαστής όμως δεν φτάνει πια συχνότητες turbo, κάτι που φαίνεται σε βαριές εργασίες όπως η μεταγλώττιση κώδικα.

2. Script που καθαρίζει τα Windows 11

Μια καθαρή εγκατάσταση Windows 11 κουβαλά αρκετές περιττές υπηρεσίες στο παρασκήνιο και telemetry. Στο GitHub και στο GitLab κυκλοφορούν δεκάδες βοηθητικά scripts γι’ αυτό. Ένα από αυτά είναι το script CTT (Chris Titus Tech):

1. Κάνε δεξί κλικ στο κουμπί Έναρξη και βρες το PowerShell.
2. Με δεξί κλικ επίλεξε Εκτέλεση ως διαχειριστής και πάτα Ναι στο μήνυμα των Windows.
3. Επικόλλησε την εντολή irm https://christitus.com/win | iex και πάτα Enter.
4. Όταν ανοίξει το εργαλείο, διάλεξε τις ρυθμίσεις που θέλεις.

Η καρτέλα Tweaks είναι το πρώτο σημείο που αξίζει να ανοίξεις, για να κλείσεις το telemetry και τις αυτόματες εγκαταστάσεις εφαρμογών. Η πολιτική του Windows Update μπαίνει σε Recommended, ώστε να μην αντικαθιστά τους drivers με δικούς του.

3. SSD στη θέση του σκληρού δίσκου

Ένα παλιό laptop έχει συνήθως μηχανικό σκληρό δίσκο, και η αντικατάστασή του με SSD είναι από τις φθηνότερες αναβαθμίσεις που μπορείς να κάνεις. Το λειτουργικό στον SSD κάνει το σύστημα αισθητά πιο γρήγορο. Το κέρδος μεγαλώνει σε μηχανήματα με 8 GB RAM ή λιγότερη, που χρησιμοποιούν συνεχώς swap. Αν υπάρχει υποδοχή NVMe, ακόμα καλύτερα.

Ο παλιός δίσκος δεν πάει στα σκουπίδια. Μπορεί να γίνει δεύτερος δίσκος για αρχεία ή να πάει σε home server, με ένα φθηνό καλώδιο USB-C σε SATA. Για όσους διαλέγουν τώρα δίσκο, χρήσιμο είναι και το αν αξίζει ακριβό SSD.

4. Windows 11 LTSC αντί για Home

Τα Windows 11 LTSC είναι η έκδοση για επιχειρήσεις, χωρίς τις περισσότερες καταναλωτικές λειτουργίες. Είναι πολύ πιο ελαφριά από τα Windows 11 Home και τρέχουν λιγότερες υπηρεσίες στο παρασκήνιο.

Το μεγάλο τους πλεονέκτημα: στην εγκατάσταση φτιάχνεις τοπικό λογαριασμό, χωρίς να σε υποχρεώνει η Microsoft να συνδεθείς με λογαριασμό Microsoft.

5. Καθάρισμα και νέα θερμοαγώγιμη πάστα

Η αλλαγή της θερμοαγώγιμης πάστας και ο καθαρισμός των ανεμιστήρων συχνά αρκούν για να σταθεροποιηθεί η απόδοση και να μην υπερθερμαίνεται το laptop. Η διάταξη αλλάζει από μοντέλο σε μοντέλο, η γενική διαδικασία όμως είναι:

1. Γύρισε το laptop ανάποδα, ξεβίδωσε όλες τις βίδες και σήκωσε προσεκτικά το πίσω καπάκι.
2. Αφαίρεσε την ψύκτρα και τους ανεμιστήρες του επεξεργαστή.
3. Με μπατονέτα και λίγες σταγόνες οινόπνευμα (κατά προτίμηση 99%) καθάρισε την παλιά πάστα από επεξεργαστή, κάρτα γραφικών και ψύκτρα.
4. Άπλωσε ομοιόμορφα νέα πάστα (οποιαδήποτε μάρκα) και βίδωσε ξανά όλα τα κομμάτια.

Το laptop θα ζεσταίνεται λιγότερο και θα «κόβει» ταχύτητα πιο σπάνια. Εναλλακτικά υπάρχει το PTM7950, υλικό αλλαγής φάσης. Σε υψηλές θερμοκρασίες γίνεται υγρό, είναι πολύ παχύρρευστο και μεταφέρει τη θερμότητα πιο αποδοτικά από την κοινή πάστα.

Οι μετρήσεις: Windows 11 LTSC με αλλαγές απέναντι στα Windows 11 Home

Στο ίδιο Dell Inspiron 7320 στήθηκαν δύο καθαρές εγκαταστάσεις, μία LTSC με όλες τις ρυθμίσεις και μία κανονική Windows 11 Home χωρίς καμία παρέμβαση.