Κυκλοφόρησε το Euro-Office: η Ευρώπη απαντά επιτέλους στο Microsoft 365

Κυκλοφόρησε το Euro-Office 1.0, η open-source ευρωπαϊκή σουίτα γραφείου εναντίον Microsoft 365 και Google Workspace. Δες τι προσφέρει και γιατί ξέσπασε διαμάχη.

Η πρώτη σταθερή έκδοση του Euro-Office, μιας open-source σουίτας γραφείου που στήνεται μέσα στον browser ως εναλλακτική του Microsoft 365 και του Google Workspace, κυκλοφόρησε στις 9 Ιουνίου. Πίσω της στέκεται μια συμμαχία ευρωπαϊκών εταιρειών —ανάμεσά τους η Nextcloud και η Ionos— που την παρουσιάζουν ως ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ψηφιακής κυριαρχίας. Η ίδια κίνηση όμως έχει ήδη ξεσπάσει σε καβγά μέσα στην κοινότητα του ανοιχτού κώδικα.

Τι είναι στην πράξη το Euro-Office

Το Euro-Office δεν είναι αυτόνομη σουίτα γραφείου που κατεβάζεις και τρέχεις μόνη της. Λειτουργεί ως component επεξεργασίας εγγράφων που πρέπει να ενσωματωθεί σε μια πλατφόρμα φιλοξενίας. Όπως εξηγούν οι δημιουργοί του, το λογισμικό αναλαμβάνει μόνο την ίδια την επεξεργασία κειμένων, λογιστικών φύλλων και παρουσιάσεων, ενώ η αποθήκευση, η πλοήγηση, τα δικαιώματα και η λογική του sharing προσφέρονται από την πλατφόρμα όπου τρέχει — όπως το Proton Docs, το Nextcloud Hub ή το OpenProject.

Μπορείς να το εγκαταστήσεις σε δικό σου Linux server, αλλά θα χρειαστεί να το στήσεις μόνος σου. Για όσους δεν είναι έμπειροι, υπάρχουν ήδη έτοιμα πακέτα όπως το Nextcloud Hub 26 Spring, το Nextcloud Workspace της Ionos και το Office.eu. Πρόκειται για web-based υλοποιήσεις και όχι για κλασικές desktop εφαρμογές.

Ο στόχος: φιλοξενία σε ευρωπαϊκό έδαφος

Το Euro-Office φτιάχτηκε για να δώσει στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς έναν τρόπο να φιλοξενούν τη σουίτα γραφείου τους σε υποδομές της ΕΕ και υπό ευρωπαϊκό δίκαιο, διατηρώντας παράλληλα μια εμπειρία οικεία στους χρήστες του Microsoft Office. Το ribbon περιβάλλον θυμίζει αμέσως Office, αν και σε σημεία εμφανίζεται ακόμα το branding του OnlyOffice και τα μενού δείχνουν παλιωμένα.

Η τρέχουσα έκδοση μοιάζει περισσότερο με tech preview παρά με ολοκληρωμένο προϊόν. Ο πυρήνας του editor δουλεύει και η συνεργασία σε πραγματικό χρόνο λειτουργεί, όμως η παραμετροποίηση είναι δύσκολη και δεν συστήνεται η χρήση του σε περιβάλλον παραγωγής ακόμα, εκτός αν νιώθεις άνετα να λύνεις προβλήματα ενσωμάτωσης.

Από πού προέρχεται και γιατί έγινε fork

Το Euro-Office είναι fork του open-source πυρήνα του OnlyOffice. Η εταιρεία πίσω από το OnlyOffice, η Ascensio System SIA, αρχικά υποστήριξε ότι το fork παραβίαζε τους όρους της άδειας GNU AGPLv3, κατηγορώντας τους δημιουργούς για μη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις attribution και branding. Ο συν-συγγραφέας της άδειας AGPL, Bradley Kuhn, τάχθηκε με το μέρος των developers του Euro-Office, και η διαφωνία για την αδειοδότηση φέρεται να λύθηκε εγκαίρως πριν την κυκλοφορία.

Οι υποστηρικτές του project παρουσιάζουν το fork ως αναγκαία κίνηση ώστε χαρακτηριστικά και διακυβέρνηση να ευθυγραμμίζονται με τις ανάγκες του ευρωπαϊκού δημόσιου τομέα. Επικαλούνται ανησυχίες για τις στρατηγικές αποφάσεις του OnlyOffice, τη διαφάνεια και τους γεωπολιτικούς δεσμούς του με τη Ρωσία.

Η αντίδραση του Document Foundation

Το The Document Foundation (TDF), που εποπτεύει το LibreOffice και προωθεί το Open Document Format (ODF), έγινε ο πιο φωνακλάς επικριτής. Σε ανοιχτή επιστολή του στις 7 Ιουνίου, το TDF αμφισβητεί τον ισχυρισμό ότι το Euro-Office είναι «η πρώτη ευρωπαϊκή open-source σουίτα γραφείου», θυμίζοντας τη γενιά που περιλαμβάνει το OpenOffice.org και το ίδιο το LibreOffice, και τα δύο με βαθιές ευρωπαϊκές ρίζες.

Η βασική ένσταση του TDF όμως πάει πέρα από το branding: το Euro-Office επιλέγει ως προεπιλογή αποθήκευσης τα formats OOXML της Microsoft αντί για το ODF. Το TDF τονίζει ότι το OOXML είναι ένα σύνθετο πρότυπο ISO σχεδιασμένο γύρω από τη συμπεριφορά του Microsoft Office και στην πράξη ελεγχόμενο από τη Microsoft, άρα η χρήση του ως default υπονομεύει κάθε ισχυρισμό για πραγματική ανεξαρτησία. Όπως το έθεσε χαρακτηριστικά, «η συμβατότητα δεν είναι κυριαρχία», υποστηρίζοντας ότι μια ευρωπαϊκή σουίτα που αποθηκεύει τα πάντα σε OOXML γίνεται ντε φάκτο σύμμαχος της Microsoft στη στρατηγική lock-in, ανεξάρτητα από το πού φιλοξενούνται οι servers.

Από την πλευρά τους, οι υποστηρικτές του Euro-Office απαντούν ότι καμία μετάβαση του δημόσιου τομέα δεν μπορεί να πετύχει χωρίς υψηλής πιστότητας συμβατότητα με τα έγγραφα του Office που ήδη χρησιμοποιούν οι οργανισμοί. Υποστηρίζουν ότι η υποστήριξη ODF βρίσκεται στο roadmap και ότι διακυβέρνηση, αδειοδότηση και φιλοξενία είναι όλα ευρωπαϊκά — κάτι που μετατοπίζει ουσιαστικά τον έλεγχο μακριά από τους αμερικανικούς hyperscalers.

Η άποψή μας στο Techblog

Το Euro-Office δείχνει πως η συζήτηση για ψηφιακή κυριαρχία —που γνωρίζουμε και από ζητήματα γύρω από το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας— μπερδεύεται εύκολα με την καθημερινή πραγματικότητα: οι περισσότεροι ανταλλάσσουν αρχεία Word και Excel και δεν θα αλλάξουν συνήθειες εύκολα. Η διαμάχη OOXML εναντίον ODF είναι σημαντική για τον δημόσιο τομέα, αλλά ο μέσος χρήστης θα κρίνει μόνο αν το εργαλείο ανοίγει σωστά τα έγγραφά του. Με την τρέχουσα έκδοση σε φάση preview, η πραγματική δοκιμασία έρχεται τους επόμενους μήνες.