Τρεις 20χρονοι πεζοπόροι ζήτησαν βοήθεια από μια βραχώδη πλαγιά του Mount Shasta, στη Βόρεια Καλιφόρνια, αφού σχεδίασαν την ανάβασή τους εν μέρει με το Gemini της Google. Δεν είναι το μόνο περιστατικό. Διασώστες και υπάλληλοι πάρκων στις ΗΠΑ και τον Καναδά βλέπουν όλο και περισσότερους να ακολουθούν οδηγίες από chatbots στη φύση, και μερικές φορές το πληρώνουν.
Οι τρεις νεαροί έκαναν τη μία λάθος επιλογή μετά την άλλη. Δεν πήραν αρκετό φαγητό και υπερεκτίμησαν τη φυσική τους κατάσταση. Αντί να γυρίσουν πίσω το απόγευμα, όταν ήταν ακόμα μακριά από την κορυφή, έφτασαν εκεί στις 7:30 το βράδυ και κατέβηκαν στο σκοτάδι. Το πρωί είχαν χαθεί σε ένα δύσκολο σημείο του βουνού και ο ένας είχε χτυπήσει το γόνατό του.
«Έρχεται πολύς κόσμος απροετοίμαστος ή χωρίς να έχει ψάξει τίποτα. Για να είμαστε δίκαιοι, αυτοί προσπάθησαν», είπε ο Nick Meyers, υπεύθυνος του Mount Shasta Wilderness Climbing and Avalanche Center της Δασικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, που ανταποκρίθηκε στην κλήση. «Αλλά νομίζω ότι κάπως έκλεισαν το μυαλό τους».
Τι άλλα περιστατικά υπάρχουν με chatbots στη φύση
Η ομάδα του Meyers έχει δει κι άλλα. Μια επισκέπτρια του Mount Shasta έστησε σκηνή δίπλα σε πινακίδα «Απαγορεύεται η κατασκήνωση» και επέμενε ότι είχε δικαίωμα, επειδή της το είπε το AI. Ένας άνδρας περιπλανιόταν στην αφετηρία ενός μονοπατιού με χάρτη φτιαγμένο από AI, που έδειχνε βασικά σημεία της περιοχής στη λάθος πλευρά ενός κοντινού βουνού.
Στη Βρετανική Κολομβία του Καναδά, ελικόπτερο διάσωσης πήρε έναν 16χρονο από μια προεξοχή στο Widowmaker Arete, στην πίσω πλευρά του Crown Mountain. Ο έφηβος είχε χρησιμοποιήσει το Claude της Anthropic για να σχεδιάσει τη διαδρομή. Η είδηση έγινε viral σε Καναδά και ΗΠΑ, αν και ο ίδιος είπε αργότερα ότι είχε συμβουλευτεί και το Google Maps και την εφαρμογή AllTrails.
Στο εθνικό πάρκο Grand Teton στο Wyoming, το ποσοστό των επισκεπτών που λένε ότι παίρνουν πληροφορίες ταξιδιού από AI πήγε από 0% σε 26% μέσα σε έναν χρόνο, σύμφωνα με τον διευθυντή του πάρκου Chip Jenkins. «Και υποψιάζομαι ότι η καμπύλη δεν θα ισιώσει», είπε.
Αυξάνονται οι διασώσεις εξαιτίας του AI;
Δεν είναι ακόμα σαφές αν η χρήση του AI θα φέρει περισσότερα ατυχήματα και διασώσεις, λέει ο Meyers. Το γραφείο του κάνει κατά μέσο όρο δώδεκα διασώσεις τον χρόνο, και το 2026 είναι μέχρι στιγμής μια κανονική χρονιά. Στο Wyoming οι κλήσεις για έρευνα και διάσωση μάλιστα μειώθηκαν: 312 μέχρι τώρα το 2026, έναντι 466 για όλο το 2025 και 377 το 2024.
Κάποιοι βετεράνοι διασώστες βλέπουν τα chatbots απλώς ως το τελευταίο εργαλείο που βάζει τον κόσμο σε μπελάδες. Πριν από περίπου δέκα χρόνια, όταν οι πεζοπόροι άρχισαν να διαλέγουν προορισμούς από το Instagram και άλλα social media, υπήρξαν και θανατηφόρα αποτελέσματα. Ακόμα παλιότερα, ο κόσμος χανόταν επειδή βασιζόταν στο Google Maps ή στο ότι θα έχει σήμα στο κινητό. Ο Jim Moss, δικηγόρος για θέματα αναψυχής και εθελοντής διασώστης στο Κολοράντο, λέει ότι τα τελευταία 20 χρόνια τα μέσα έχουν σπρώξει πολύ περισσότερο κόσμο στη φύση. Το πώς θα επηρεάσουν όλους αυτούς οι αμφίβολες συμβουλές ενός ρομπότ δεν είναι ακόμα σαφές, πρόσθεσε.
Γιατί τα chatbots είναι πιο επικίνδυνα από το Instagram
Τα chatbots έχουν δικούς τους κινδύνους. Μπορούν να «παραισθάνονται» (hallucinations) και να παρουσιάζουν πειστικά λάθος πληροφορίες σαν σωστές. Μπορούν επίσης να οδηγήσουν σε αυτό που ο Chris Flathmann, καθηγητής ανθρωποκεντρικής πληροφορικής στο πανεπιστήμιο Clemson της Νότιας Καρολίνας, που έχει μελετήσει το AI στις διασώσεις, αποκαλεί «γνωστική παράδοση».
«Όταν οι άνθρωποι δουλεύουν με συστήματα AI, βυθίζονται τόσο που σταματούν να σκέφτονται κριτικά», εξήγησε. Όταν το AI παριστάνει τον ειδικό σε ένα θέμα που δεν ξέρεις, δεν έχεις τις γνώσεις για να καταλάβεις ότι λέει ανοησίες. Και όταν σταματήσεις να σκέφτεσαι κριτικά, είναι δύσκολο να ξαναρχίσεις, ειδικά υπό πίεση στο βουνό.
Τα chatbots τείνουν επίσης να λένε στον χρήστη αυτό που θέλει να ακούσει, με σιγουριά, όποια κι αν είναι η αξιοπιστία των πηγών τους. Το Claude ή το ChatGPT μπορεί να δώσουν αναλυτικές οδηγίες που ακούγονται αξιόπιστες, αλλά προέρχονται από νήματα του Reddit και παλιά βίντεο του YouTube ή είναι εντελώς επινοημένες. Το TikTok και το Instagram δίνουν έμπνευση, ενώ το AI δίνει οδηγίες, σωστές ή λάθος, μαζί με ενθάρρυνση, λέει ο Flathmann.
Η συμβουλή των ειδικών είναι ίδια, όποιο εργαλείο κι αν χρησιμοποιεί κανείς. Πριν πας κάπου καινούργιο, διασταύρωσε τις πληροφορίες με αξιόπιστες, επίσημες πηγές: ενημερωμένους χάρτες και ιστότοπους των φορέων που διαχειρίζονται την περιοχή, σελίδες συλλόγων μονοπατιών ή οδηγούς. Ακόμα καλύτερα, μίλα με έναν οδηγό βουνού, έναν υπάλληλο του δασαρχείου ή έναν φύλακα του πάρκου.
Σχόλια