Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών υπηρεσιών έχει δημιουργήσει ένα νέο, σύνθετο ζήτημα: τι συμβαίνει με τα ψηφιακά ίχνη ενός ανθρώπου μετά τον θάνατό του. Από AI chatbots που «μιμούνται» τη φωνή και τη συμπεριφορά νεκρών προσώπων έως social media προφίλ που παραμένουν ενεργά, η λεγόμενη ψηφιακή μεταθανάτια ζωή εξελίσσεται ταχύτερα από το νομικό πλαίσιο που τη ρυθμίζει.
Ψηφιακά αποτυπώματα και τεχνητή νοημοσύνη
Τα δεδομένα που αφήνει πίσω του ένας χρήστης —μηνύματα, φωτογραφίες, βίντεο, φωνητικές εγγραφές— μπορούν πλέον να αξιοποιηθούν για τη δημιουργία ψηφιακών «αντιγράφων». Με σύγχρονα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, αυτά τα αντίγραφα είναι σε θέση να συνομιλούν με συγγενείς ή φίλους, αναπαράγοντας τρόπο ομιλίας και αντιδράσεις που θυμίζουν τον εκλιπόντα. Το φαινόμενο αυτό θέτει ερωτήματα όχι μόνο τεχνολογικά, αλλά και ηθικά.
Νομικά κενά και ασάφειες
Σε πολλές χώρες, η νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων —όπως το ευρωπαϊκό πλαίσιο— έχει σχεδιαστεί κυρίως για ζωντανά πρόσωπα. Μετά τον θάνατο, τα δικαιώματα επί των δεδομένων συχνά περνούν σε γκρίζες ζώνες, χωρίς σαφείς κανόνες για το ποιος μπορεί να τα διαχειρίζεται ή να τα αξιοποιεί. Αυτό δυσκολεύει τόσο τις οικογένειες όσο και τις ίδιες τις πλατφόρμες, που καλούνται να πάρουν αποφάσεις χωρίς ξεκάθαρη νομική καθοδήγηση.
Ηθικά διλήμματα και κοινωνικές επιπτώσεις
Πέρα από το νομικό σκέλος, προκύπτουν σοβαρά ηθικά ζητήματα. Είναι αποδεκτό να «αναβιώνει» ψηφιακά ένα άτομο χωρίς ρητή συγκατάθεση; Πώς επηρεάζεται η διαδικασία του πένθους όταν η τεχνολογία διατηρεί μια ψηφιακή παρουσία που μοιάζει ζωντανή; Ειδικοί επισημαίνουν ότι τέτοιες πρακτικές μπορεί να προσφέρουν παρηγοριά, αλλά και να προκαλέσουν ψυχολογική σύγχυση.
Προς ένα νέο ρυθμιστικό πλαίσιο
Καθώς τα φαινόμενα αυτά γίνονται πιο συχνά, αυξάνεται η πίεση προς τους νομοθέτες να εκσυγχρονίσουν τους κανόνες. Προτάσεις περιλαμβάνουν τη δυνατότητα «ψηφιακής διαθήκης», όπου ο χρήστης θα ορίζει εκ των προτέρων τι επιτρέπεται να γίνει με τα δεδομένα του, καθώς και σαφείς περιορισμούς στη χρήση AI για τη δημιουργία ψηφιακών ομοιωμάτων.
Συμπέρασμα
Η ψηφιακή μεταθανάτια ζωή δεν αποτελεί πλέον σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά πραγματικότητα που εξελίσσεται γρήγορα. Η τεχνολογία προσφέρει νέες δυνατότητες, όμως χωρίς σαφές νομικό και ηθικό πλαίσιο, τα όρια παραμένουν ασαφή. Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς κοινωνία, νομοθεσία και τεχνολογία καλούνται να βρουν κοινό βηματισμό.
ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Προσθήκη σχόλιου