Η τεχνολογία υπόσχεται ευκολία, ταχύτητα και σύνδεση. Στην πράξη όμως, όσο οι οθόνες γεμίζουν την καθημερινότητά μας, τόσο οι παρενέργειες γίνονται πιο ορατές. Όχι με εκρήξεις και δραματικά γεγονότα, αλλά με μικρές, συνεχείς αλλαγές στη συμπεριφορά, στη σκέψη και στις ανθρώπινες σχέσεις.
Η εργασία, για αρχή, δεν τελειώνει ποτέ πραγματικά. Τα smartphones και τα εργαλεία remote δουλειάς έχουν θολώσει πλήρως το όριο ανάμεσα στον επαγγελματικό και τον προσωπικό χρόνο. Τα emails, τα notifications και τα “είναι ένα λεπτό υπόθεση” δημιουργούν μια μόνιμη κατάσταση διαθεσιμότητας. Το αποτέλεσμα δεν είναι παραγωγικότητα, αλλά χρόνια κόπωση και burnout, ακόμα και σε ανθρώπους που δεν δουλεύουν περισσότερες ώρες από παλιά.
Την ίδια στιγμή, η μνήμη και ο προσανατολισμός μας ατροφούν αθόρυβα. Όταν κάθε πληροφορία βρίσκεται με ένα search και κάθε διαδρομή λύνεται με GPS, ο εγκέφαλος απλώς… σταματά να προσπαθεί. Δεν χρειάζεται να θυμάσαι, να υπολογίζεις, να μαθαίνεις χώρους. Αυτό αλλάζει τον τρόπο που αποθηκεύουμε και ανακαλούμε γνώση, ειδικά στις νεότερες ηλικίες.
Στο ψυχολογικό επίπεδο, η πίεση αυξάνεται. Η συνεχής σύγκριση, η ανάγκη για online επιβεβαίωση και η υπερφόρτωση πληροφοριών δημιουργούν άγχος, στρες και μειωμένη αυτοεκτίμηση. Τα social media δεν δείχνουν την πραγματικότητα, αλλά μια επιμελημένη εκδοχή της, και το μυαλό δυσκολεύεται να το ξεχωρίσει. Το τίμημα είναι πραγματικό, ακόμα κι αν το περιβάλλον είναι ψηφιακό.
Παράλληλα, η παραπληροφόρηση ταξιδεύει πιο γρήγορα από την αλήθεια. Οι αλγόριθμοι δεν ανταμείβουν την ακρίβεια, αλλά την εμπλοκή. Ένα ψέμα που προκαλεί θυμό ή φόβο έχει περισσότερες πιθανότητες να διαδοθεί από ένα τεκμηριωμένο γεγονός. Έτσι, η πληροφορία χάνει την αξία της και η εμπιστοσύνη διαβρώνεται.
Και όλα αυτά συμβαίνουν ενώ η ιδιωτικότητα σχεδόν εξαφανίζεται. Εφαρμογές, συσκευές και πλατφόρμες συλλέγουν δεδομένα τοποθεσίας, συμπεριφοράς και προτιμήσεων, συχνά χωρίς ο χρήστης να αντιλαμβάνεται το πραγματικό εύρος της παρακολούθησης. Δεν πρόκειται πια για μεμονωμένες άδειες, αλλά για ένα οικοσύστημα συνεχούς καταγραφής.
Τέλος, κάτι ακόμα πιο ανθρώπινο χάνεται σταδιακά: οι κοινωνικές δεξιότητες στον πραγματικό κόσμο. Η online επικοινωνία αντικαθιστά το πρόσωπο με πρόσωπο, κάνοντας τη συζήτηση, την οπτική επαφή και την ανάγνωση συναισθημάτων πιο δύσκολη. Δεν εξαφανίζονται από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά ξεθωριάζουν.
Όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι η τεχνολογία είναι από τη φύση της κακή. Σημαίνουν όμως ότι η ανεξέλεγκτη χρήση έχει κόστος. Όρια, ψηφιακή πειθαρχία και συνειδητές offline συνήθειες δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαία άμυνα σε έναν κόσμο που είναι σχεδιασμένος να τραβά συνεχώς την προσοχή μας.
ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Προσθήκη σχόλιου