iPhone 18 Pro: Γιατί το μεταβλητό διάφραγμα δεν φτιάχτηκε για video

Το μεταβλητό διάφραγμα f/1.4–f/4.0 του iPhone 18 Pro δεν σώζει το video στα 24 fps. Δες τι κάνει στην πράξη και γιατί μετράει στο χαμηλό φως.

Το μεταβλητό διάφραγμα του iPhone 18 Pro, με τέσσερις θέσεις από f/1.4 έως f/4.0, δεν φτάνει για κινηματογραφικό video στα 24 fps, όπως έλπιζαν αρκετοί videographers. Δοκιμή σε εξωτερικό χώρο, που ανέβηκε στο YouTube αυτή την εβδομάδα, έδειξε υπερέκθεση ακόμα και στο πιο κλειστό άνοιγμα. Ο πραγματικός του ρόλος μοιάζει πιο πεζός: οι λήψεις με λίγο φως.

Γιατί τα κινητά έμεναν κολλημένα στο f/1.8

Για να φανεί τι αλλάζει η Apple, πρέπει πρώτα να δούμε γιατί σχεδόν κανένα κινητό δεν είχε ρυθμιζόμενο διάφραγμα. Η αρχή είναι ίδια από την εποχή της camera obscura: φως περνά από μια μικρή τρύπα σε σκοτεινό δωμάτιο και προβάλλει τον έξω κόσμο στον απέναντι τοίχο. Τον 19ο αιώνα βρέθηκε τρόπος να «κρατηθεί» αυτή η εικόνα σε φωτοευαίσθητο υλικό.

Ο φακός ορίζει ποιο σημείο θα είναι καθαρό. Το διάφραγμα καθορίζει πόσο μεγάλο κομμάτι της εικόνας θα είναι καθαρό, το λεγόμενο βάθος πεδίου, αλλά και πόσο φως φτάνει στον αισθητήρα — κι αυτό με τη σειρά του κρίνει πόση ώρα μένει ανοιχτό το κλείστρο. Όσο οι αισθητήρες βελτιώνονταν και οι χρόνοι έκθεσης μίκραιναν, χρειάστηκε μηχανισμός ακριβείας.

Ο Gavin Free των The Slow Mo Guys ανέβασε πρόσφατα στο YouTube αναλυτικό video για τα φυσικά διαφράγματα και κλείστρα των κλασικών καμερών. Στα τελευταία οκτώ περίπου λεπτά περνά στα κινητά, που κατά κανόνα δεν έχουν κανένα από τα δύο.

Τα κινητά χρησιμοποιούν σταθερό διάφραγμα επειδή ο μικρός αισθητήρας τους χρειάζεται όσο περισσότερο φως γίνεται και επειδή κάθε κινούμενο μέρος κοστίζει σε χώρο και βάρος. Πολλά μηχανικά κλείστρα ξεσκεπάζουν κάθε στιγμή μόνο ένα κομμάτι του αισθητήρα, ενώ όταν ο αισθητήρας «ανάβει» ολόκληρος για όλο τον χρόνο έκθεσης μαζεύει το μέγιστο φως. Έτσι τα κινητά κάθονταν για χρόνια στο f/1.8.

Τέσσερα ανοίγματα, λιγότερο bokeh απ’ όσο νομίζεις

Το iPhone 18 Pro, που παρουσιάστηκε την προηγούμενη εβδομάδα με αρκετό θόρυβο, σπάει αυτόν τον κανόνα. Το μεταβλητό διάφραγμα του iPhone 18 Pro αλλάζει το άνοιγμα της κάμερας σε τέσσερις θέσεις, από f/1.4 έως f/4.0, ρυθμίζοντας πόσο φως πέφτει στον αισθητήρα.

Στα χαρτιά, αυτό φέρνει το κινητό πιο κοντά σε μια SLR, με περισσότερο έλεγχο στο βάθος πεδίου και καλύτερη συμπεριφορά στο σκοτάδι. Η φυσική όμως δεν χαρίζεται. Ο μικροσκοπικός αισθητήρας δίνει εκ φύσεως μεγάλο βάθος πεδίου ακόμα και με ανοιχτό διάφραγμα, γι’ αυτό τα κινητά «ζωγραφίζουν» το θολό φόντο με software, και τα πιο κλειστά ανοίγματα απλώς το μεγαλώνουν κι άλλο.

Όποιος περίμενε να παίξει με τον χειροκίνητο έλεγχο της κάμερας για πορτρέτα με αληθινό bokeh, καλό είναι να κατεβάσει τις προσδοκίες.

Η θεωρία του video στα 24 fps δεν στέκει

Η πιο δημοφιλής εξήγηση για τα κλειστά ανοίγματα αφορά το video, κι εκεί ακριβώς στραβώνει το πράγμα. Το video στα 24 fps απαιτεί ταχύτητα κλείστρου 1/48 του δευτερολέπτου, επειδή ο κανόνας των 180 μοιρών θέλει το κλείστρο στο διπλάσιο του frame rate. Σε μια μεγάλη κάμερα με άπλετο φως, αυτό σημαίνει ότι κλείνεις το διάφραγμα για να μην «καεί» η εικόνα. Στα κινητά η επιλογή αυτή δεν υπήρχε.

Το κανάλι Fstoppers ανέβασε μέσα στην εβδομάδα δύο videos πάνω στο θέμα και η δοκιμή του κόβει τη θεωρία στη ρίζα. Σε εξωτερικό χώρο, σε συνεφιασμένη μέρα, με το iPhone 18 Pro στο f/4.0, το video βγήκε υπερεκτεθειμένο στο 1/50, την κοντινότερη ταχύτητα στο 1/48 που προσφέρει το τηλέφωνο.

Τι κάνει τελικά το μεταβλητό διάφραγμα

Την απάντηση τη δίνει έμμεσα η ίδια η Apple, που στο διαφημιστικό της υλικό υπόσχεται καλύτερες φωτογραφίες και video σε χαμηλό φωτισμό. Το λογικό σενάριο είναι ότι η κάμερα δουλεύει by default στα κλειστά ανοίγματα, για πιο καθαρές λήψεις με άπλετο φως, και ανοίγει προς το f/1.4 μόλις σκοτεινιάσει. Το μεταβλητό διάφραγμα του iPhone 18 Pro χρησιμεύει κυρίως στο χαμηλό φως, επειδή το μεγαλύτερο άνοιγμα αφήνει περισσότερο φως να φτάσει στον μικρό αισθητήρα.

Θα φανεί στις φωτογραφίες από το πάρτι της Παρασκευής; Μάλλον όχι. Η όποια βελτίωση θα έρθει κυρίως από την επεξεργασία εικόνας της Apple, όχι από το μηχανικό κομμάτι. Για το πώς τα πάει η κάμερα στην πράξη, ένας φωτογράφος τη δοκίμασε ήδη.

Η άποψή μας στο Techblog

Το μεταβλητό διάφραγμα είναι σωστή μηχανική λύση, αλλά πουλιέται σαν κάτι πολύ μεγαλύτερο απ’ ό,τι είναι. Στην καθημερινή χρήση η διαφορά θα φανεί, αν φανεί, σε μια βραδινή φωτογραφία στο εστιατόριο, όχι σε πορτρέτα με χαρακτήρα SLR ή σε κινηματογραφικό video. Αν η κάμερα είναι ο μόνος σου λόγος να αφήσεις ένα πρόσφατο iPhone Pro, δεν αρκεί.