Τι κάνει η Amazon με τα tech που δεν πουλάει; Η σκοτεινή αλήθεια

Η Amazon λέει ότι ανακυκλώνει και δωρίζει τα αδιάθετα προϊόντα της. Έρευνες όμως δείχνουν ότι εκατομμύρια καταλήγουν στην καταστροφή κάθε χρόνο.

Εκατομμύρια προϊόντα τεχνολογίας που ανεβαίνουν στην Amazon δεν βρίσκουν ποτέ αγοραστή, και η εταιρεία υποστηρίζει ότι τα ανακυκλώνει, τα μεταπωλεί ή τα δωρίζει. Έρευνες ετών όμως δείχνουν μια διαφορετική εικόνα: μεγάλο μέρος αυτού του αποθέματος καταλήγει στην καταστροφή, ακόμη και όταν πρόκειται για ακριβά laptops και tablets σε άριστη κατάσταση.

Τι λέει επίσημα η Amazon για το αδιάθετο απόθεμα

Η Amazon δηλώνει ότι προτεραιότητά της είναι να ξαναπουλήσει, να ανακυκλώσει ή να δωρίσει κάθε προϊόν που μένει αδιάθετο. Σύμφωνα με την ετήσια Έκθεση Βιωσιμότητας της εταιρείας, ο στόχος είναι η βελτιστοποίηση του αποθέματος ώστε να μειώνονται τα ηλεκτρονικά απόβλητα, σε συνδυασμό με μέτρα που βοηθούν τους πελάτες να επιλέγουν σωστά και να μην επιστρέφουν προϊόντα.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε δύο βασικά κανάλια: το Amazon Resale και το Amazon Warehouse. Εκεί καταλήγουν επιστροφές που ελέγχονται, βαθμολογούνται ανάλογα με την κατάστασή τους και πωλόυνται σε χαμηλότερες τιμές — από laptops και smartphones μέχρι tablets, smart TVs και αξεσουάρ. Όσα προϊόντα παραμένουν ολοκαίνουργια χαρακτηρίζονται «new» και διατίθενται κανονικά.

Η εταιρεία συνεργάζεται επίσης με τους τρίτους πωλητές της σε προγράμματα μεταπώλησης, εκκαθάρισης και δωρεάς. Όταν ένας πωλητής επιλέγει εκκαθάριση, το απόθεμα βγαίνει σε πλειστηριασμό μέσω ειδικών liquidation marketplaces. Μόνο το 2024, σύμφωνα με την ίδια έκθεση, η Amazon βοήθησε τρίτους πωλητές να μεταπωλήσουν ή να δωρίσουν περίπου 391 εκατομμύρια προϊόντα σε ΗΠΑ και Ευρώπη, ενώ δηλώνει ότι δώρισε 166 εκατομμύρια αντικείμενα από το δικό της απόθεμα παγκοσμίως.

Γιατί πολλά προϊόντα καταλήγουν τελικά στην καταστροφή

Παρά τα προγράμματα αυτά, μέρος του αποθέματος εξακολουθεί να καταστρέφεται — κάτι που η Amazon περιγράφει ως «επεξεργασία μη ανακυκλώσιμων απορριμμάτων και μετατροπή τους σε ενέργεια». Έρευνα του βρετανικού ITV το 2021 είχε καταγράψει ότι μέσα σε μία μόνο εβδομάδα είχαν σημανθεί προς καταστροφή 124.000 αντικείμενα, περίπου τα μισά εκ των οποίων ασυσκεύαστα. Την ίδια περίοδο, μόλις 28.000 προϊόντα είχαν ξεχωριστεί για δωρεά.

Η εξήγηση είναι κυρίως οικονομική. Η Amazon χρεώνει τους πωλητές για τον χώρο αποθήκευσης στις αποθήκες της και περιμένει το απόθεμα να κινείται γρήγορα. Όταν ένα προϊόν μένει αδιάθετο πάνω από 181 ημέρες, επιβάλλεται πρόσθετη χρέωση παλαιωμένου αποθέματος, το λεγόμενο aged inventory surcharge. Με τον καιρό, για πολλούς πωλητές γίνεται φθηνότερο να πετάξουν ένα προϊόν παρά να συνεχίσουν να πληρώνουν για να το αποθηκεύουν.

Υπάρχει και ένας δεύτερος λόγος. Πολλές γνωστές μάρκες δεν θέλουν τα προϊόντα τους να εμφανίζονται σε εξευτελιστικά χαμηλές τιμές, καθώς αυτό πλήττει την εικόνα τους. Έτσι, η καταστροφή ενός αδιάθετου αποθέματος προτιμάται έναντι της φθηνής εκποίησης.

Η άποψή μας στο Techblog

Η ευκολία του online shopping κρύβει ένα κόστος που δεν φαίνεται στην οθόνη: όταν είναι φθηνότερο να καταστραφεί ένα ολοκαίνουργιο laptop παρά να βρεθεί αγοραστής, κάτι στραβό υπάρχει στο μοντέλο. Για όποιον ψωνίζει συχνά από μεγάλες πλατφόρμες, αξίζει να σκεφτεί δύο φορές πριν παραγγείλει «για σιγουριά» με σκοπό να επιστρέψει — κάθε αλόγιστη επιστροφή τροφοδοτεί ακριβώς αυτόν τον κύκλο σπατάλης. Τα προγράμματα refurbished προϊόντων, από την άλλη, παραμένουν ο πιο λογικός τρόπος να βρει κανείς αξιόπιστη τεχνολογία φθηνότερα και με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.