Ο υπολογιστής σου είναι αργός; Μία εντολή στα Windows σου λέει γιατί

Τα Windows κρύβουν την εντολή perfmon /report που σε 60 δευτερόλεπτα εξηγεί ακριβώς γιατί ο υπολογιστής σου επιβραδύνθηκε. Δες πώς τη χρησιμοποιείς.

Κάθε υπολογιστής με Windows διαθέτει ένα ενσωματωμένο εργαλείο που καταγράφει την κατάσταση του συστήματος και σου λέει με σαφήνεια γιατί επιβραδύνθηκε. Πρόκειται για το Performance Monitor και τη λειτουργία System Diagnostics, που με μία μόνο εντολή παράγει μια αναλυτική, χρωματικά κωδικοποιημένη αναφορά για επεξεργαστή, μνήμη, δίσκο, δίκτυο και υλικό. Η αναφορά υπάρχει στα Windows εδώ και χρόνια, από την εποχή των Windows NT, και δεν χρειάζεται καμία εγκατάσταση.

Πώς τρέχεις την αναφορά

Η διαδικασία είναι θέμα ενός λεπτού και δεν απαιτεί τεχνικές γνώσεις. Το Performance Monitor συλλέγει δεδομένα για 60 δευτερόλεπτα και μετά εμφανίζει μια πλήρη ανάλυση με προειδοποιήσεις σε απλή γλώσσα.

• Πάτησε Win + R για να ανοίξεις το παράθυρο Run
• Πληκτρολόγησε perfmon /report και πάτησε Enter
• Άφησε τον υπολογιστή ήσυχο όσο τρέχει η μπάρα «Collecting Data» — όσο λιγότερο τον χρησιμοποιείς, τόσο πιο αξιόπιστα τα αποτελέσματα
• Αν εμφανιστεί παράθυρο για δικαιώματα, αποδέξου το (το εργαλείο χρειάζεται αυξημένη πρόσβαση)

Όταν ολοκληρωθεί, η αναφορά ανοίγει αυτόματα, αλλά αποθηκεύεται και ως αρχείο HTML στη διαδρομή C:\PerfLogs\System\Diagnostics. Έτσι μπορείς να την ξανανοίξεις αργότερα χωρίς να τρέξεις ξανά την εντολή. Στην κορυφή υπάρχει το τμήμα Diagnostic Results με χρωματικό σύστημα: πράσινο για όσα πέρασαν τον έλεγχο, κίτρινο για προειδοποιήσεις και κόκκινο για ό,τι χρειάζεται άμεση προσοχή.

Τι σου δείχνει κάθε ενότητα

Η αναφορά χωρίζεται σε ενότητες που καλύπτουν τόσο το λογισμικό όσο και το υλικό. Το τμήμα Software Configuration δείχνει την έκδοση του λειτουργικού, την κατάσταση του Security Center, τις ενεργές υπηρεσίες και τα προγράμματα που ξεκινούν μαζί με τα Windows. Το Hardware Configuration πηγαίνει πιο βαθιά, με την υγεία του δίσκου, την έκδοση του BIOS, την κατάσταση των συσκευών και τα σκορ του Windows Experience Index.

Οι πιο χρήσιμες πληροφορίες βρίσκονται στις ενότητες απόδοσης. Η ενότητα CPU δείχνει τον μέσο χρόνο επεξεργαστή και το processor queue length, δηλαδή τα threads που περιμένουν σειρά — τιμή σταθερά πάνω από 2 ανά πυρήνα δείχνει στένωση. Η ενότητα Memory δείχνει τη διαθέσιμη RAM και τα pages per second· υψηλές τιμές σημαίνουν ότι το σύστημα μεταφέρει μνήμη στον δίσκο, κάτι που ρίχνει κατακόρυφα την απόδοση. Ο δίσκος εμφανίζει ταχύτητες ανάγνωσης/εγγραφής και χρόνους απόκρισης, ενώ το δίκτυο δείχνει τα bytes που μπαίνουν και βγαίνουν ανά προσαρμογέα. Κάθε στοιχείο που επισημαίνεται συνδέεται με την αντίστοιχη τεκμηρίωση της Microsoft.

Αφού δεις τι φταίει, ξεκίνα από τα red flags. Για ζητήματα CPU, διασταύρωσε τη λίστα με τις διεργασίες που καταναλώνουν περισσότερο στην καρτέλα Details του Task Manager και αποφάσισε αν θα απενεργοποιήσεις (προσωρινή λύση) ή θα απεγκαταστήσεις (μόνιμη). Οι επιβραδύνσεις στον δίσκο συχνά οφείλονται σε ένα μόνο πρόγραμμα backup ή στο antivirus. Αυτό το εργαλείο δείχνει το πραγματικό πρόββλημα ακόμη κι όταν ο Task Manager φαίνεται εντάξει.

Τι δεν πιάνει το perfmon /report

Η αναφορά έχει και τα όριά της, γιατί αποτυπώνει μόνο ένα στιγμιότυπο 60 δευτερολέπτων. Προβλήματα που εμφανίζονται περιστασιακά και δεν συμβαίνουν μέσα σε αυτό το διάστημα δεν θα φανούν. Επίσης δεν εντοπίζει ζητήματα οδηγών σε επίπεδο kernel ή βαθύτερα προβλήματα I/O — για αυτά χρειάζεται το Windows Performance Recorder. Αν θέλεις ιστορικό από crashes, αποτυχημένες ενημερώσεις και σφάλματα εφαρμογών, τρέξε την εντολή perfmon /rel για να ανοίξει το Reliability Monitor.

Η άποψή μας στο Techblog

Πριν πληρώσεις τεχνικό ή σκεφτείς να αλλάξεις υπολογιστή επειδή «σέρνεται», αξίζει να αφιερώσεις ένα λεπτό σε αυτή την εντολή. Σε αντίθεση με τη συνηθισμένη ταλαιπωρία του να κλείνεις προγράμματα στην τύχη και να κάνεις επανεκκινήσεις, το perfmon /report δίνει μια τεκμηριωμένη εικόνα με ονόματα και χρώματα. Είναι μια από τις περιπτώσεις όπου η απάντηση υπήρχε ήδη μέσα στο μηχάνημα — απλώς κανείς δεν την κοιτούσε.