Κινέζικο AI σχεδόν σαν το αμερικανικό, με το 1/5 του κόστους

Έκθεση Mozilla: τα ανοιχτά κινέζικα μοντέλα AI απέχουν 4,4 μήνες από τα κλειστά και κοστίζουν περίπου 5 φορές λιγότερο. Πότε αξίζει να πληρώσεις.

Τέσσερις μήνες προβάδισμα με πενταπλάσιο κόστος ανά εργασία: αυτό αγοράζει σήμερα όποιος πληρώνει για τα κλειστά μοντέλα AI της Silicon Valley, σύμφωνα με την έκθεση State of Open Source AI που δημοσίευσε η Mozilla σήμερα 15 Σεπτεμβρίου. Η απόσταση από τα καλύτερα ανοιχτά μοντέλα, κυρίως κινέζικα, έχει πέσει στους 4,4 μήνες. Γι’ αυτό και όλο και περισσότερες εταιρείες φορτώνουν τη ρουτίνα τους σε φθηνότερα μοντέλα.

Πόσο κοντά έφτασαν Kimi K3 και GLM 5.2

Στα benchmarks η διαφορά μετριέται πια σε μονάδες. Στο Artificial Analysis Intelligence Index, το Kimi K3 της Moonshot AI μένει μόλις τρεις πόντους πίσω από το κλειστό Fable 5 της Anthropic, με το 30% του κόστους.

Τα open-weights μοντέλα είναι μοντέλα AI που μπορεί να κατεβάσει και να τρέξει ο καθένας στον υπολογιστή του. Πλήρως open source δεν είναι, αφού δεδομένα και κώδικας εκπαίδευσης μένουν συνήθως κλειδωμένα.

Τα εργαστήρια πάντως στήνουν δικά τους harnesses, το λογισμικό εργαλείων και μνήμης που κάνει τα μοντέλα agents, και αυτά μερικές φορές τους χαρίζουν πόντους παραπάνω. Σε ουδέτερο harness της Vals AI στο Terminal-Bench 2.1, το GLM 5.2 της Z.ai (Zhipu AI) βρέθηκε σε απόσταση ενός βαθμού από τα Claude Opus 4.7 και 4.8, με περίπου πέντε φορές μικρότερο κόστος ανά εργασία.

Η «ζώνη» των 8 έως 12 ωρών

Η Mozilla προτείνει τα ανοιχτά μοντέλα ως προεπιλογή για τους περισσότερους οργανισμούς, οπότε το ερώτημα είναι για ποια συγκεκριμμένη δουλειά αξίζει το κλειστό. Με το μέτρο του METR, που μετράει σε ώρες ανθρώπινου ειδικού τις εργασίες που βγάζει ένα μοντέλο με επιτυχία 50%, το κορυφαίο κλειστό αντέχει σήμερα εργασίες 1,7 φορές μεγαλύτερες από το κορυφαίο ανοιχτό.

Ο CTO της Mozilla, Raffi Krikorian, το έδωσε με παράδειγμα στο Ars Technica. Αν το ανοιχτό βγάζει δουλειά επτά ωρών, το κλειστό βγάζει δωδεκάωρη, και τέσσερις μήνες μετά το ανοιχτό φτάνει τις 12 ενώ το κλειστό πάει κάπου στις 20.

Τα κλειστά μοντέλα αξίζουν το κόστος κυρίως σε εργασίες 8 έως 12 ωρών, επειδή εκεί τα ανοιχτά δεν είναι ακόμη αξιόπιστα. Κάτω από οκτώ ώρες τα καταφέρνουν και τα δύο.

Πάνω από 12, κανένα.

Κατά τον Krikorian, στη λίστα μπαίνουν και η εξειδικευμένη επαγγελματική δουλειά, το έντονο retrieval και το μεγάλο context. Αν η προθεσμία λήγει πριν προλάβουν τα ανοιχτά, πληρώνεις· για ρουτίνα του επόμενου τριμήνου όχι, γιατί σύντομα θα κοστίζει το ένα πέμπτο.

Η DoorDash το κάνει ήδη, με το Kimi στα καθημερινά και το Fable στα δύσκολα. Τα κλειστά κρατούν πελάτες επειδή δουλεύουν με το καλημέρα, με compliance και υποστήριξη στο πακέτο, κάτι που μετράει όταν δεν έχεις προσωπικό για ανοιχτό μοντέλο.

Πρώτα στη χρήση, πίσω στα έσοδα

Η στροφή φαίνεται πρώτα στη χρήση. Στο OpenRouter, οκτώ από τα δέκα κορυφαία μοντέλα σε όγκο tokens τον Αύγουστο του 2026 ήταν open-weights.

Στα λεφτά η εικόνα αντιστρέφεται: μελέτη των Frank Nagle και Daniel Yue για το Linux Foundation έδινε στα ανοιχτά μοντέλα μόλις το 4% των εσόδων έναντι 96% των κλειστών. Τα στοιχεία όμως είναι του 2025, και ο Krikorian αναμένει ότι η αναλογία έχει ήδη αλλάξει.

Το πρόβλημα δεν είναι η Κίνα, είναι η συγκέντρωση

Τα περισσότερα ανοιχτά μοντέλα που τρέχουν σήμερα στον κόσμο είναι κινέζικα, και ο Krikorian βλέπει τα εργαστήρια της Κίνας να παίζουν το χαρτί του Android: το δίνεις τσάμπα και κρατάς το οικοσύστημα. Τον απασχολεί όμως περισσότερο η συγκέντρωση. Τα καλύτερα ανοιχτά μοντέλα βγαίνουν από την Κίνα και τα καλύτερα κλειστά από τις ΗΠΑ, ενώ τα open-weights χρηματοδοτούνται κυρίως με κινεζικά κεφάλαια.

Ζητά αμερικανικά και ευρωπαϊκά εργαστήρια να μπουν στον ίδιο ανοιχτό δρόμο, ώστε καμία χώρα να μην ορίζει μόνη της τις προεπιλογές. Πρότυπο βλέπει στο Linux, που χρηματοδότησε ένας συνασπισμός οργανισμών και ουδέτερων ιδρυμάτων. Στην εκδοχή του για το AI πρωταγωνιστούν φορείς με αποστολή και όχι τα frontier labs. Εκεί χωράνε δημόσια προγράμματα υπολογιστικής ισχύος σαν αυτό που έβγαλε το ελβετικό Apertus, αλλά και ιδρύματα, εταιρείες και φιλανθρωπία που θα πληρώνει αξιολόγηση και έλεγχο.

Κι όλα αυτά με στόχο κανονικό open source, γιατί δύσκολα εμπιστεύεσαι ένα μοντέλο αν δεν ξέρεις πώς εκπαιδεύτηκε.

Η άποψή μας στο Techblog

Για όποιον χρησιμοποιεί AI στη δουλειά ή στο κινητό, οι τιμές θα πέφτουν πιο γρήγορα απ’ ό,τι υπολογίζαμε, γιατί δύσκολα χρεώνεις πενταπλάσια κάτι που ο ανταγωνισμός πιάνει σε τέσσερις μήνες. Το αγκάθι είναι ότι η φθηνή, ανοιχτή επιλογή είναι κυρίως κινέζικη, και η Ευρώπη, με εξαιρέσεις όπως το Apertus, κοιτάζει από την κερκίδα. Χωρίς δημόσιο χρήμα σε ανοιχτά μοντέλα, θα διαλέγουμε ανάμεσα σε ακριβό αμερικανικό και φθηνό κινέζικο AI.