Το Atlantis ξεκινά για το διάστημα για τελευταία φορά ενώ οι αστροναύτες που θα πατήσουν στον Άρη ίσως είναι ρομπότ και όχι άνθρωποι. Παράλληλα οι επιστήμονες βολιδοσκοπούν δυσνόητα κοσμολογικά αινίγματα, αδυνατούν όμως να επιλύσουν το περίφημο Παράδοξο του Φέρμι –με απλά λόγια: πού είναι οι εξωγήινοι; Διαβάστε τα προηγούμενα Space News Report. ———————————————————————————————————————————— The Power […]
Το Atlantis ξεκινά για το διάστημα για τελευταία φορά ενώ οι αστροναύτες που θα πατήσουν στον Άρη ίσως είναι ρομπότ και όχι άνθρωποι. Παράλληλα οι επιστήμονες βολιδοσκοπούν δυσνόητα κοσμολογικά αινίγματα, αδυνατούν όμως να επιλύσουν το περίφημο Παράδοξο του Φέρμι –με απλά λόγια: πού είναι οι εξωγήινοι;
Διαβάστε τα προηγούμενα Space News Report. ————————————————————————————————————————————
The Power of Launch
Την Παρασκευή, αν όλα πάνε καλά, αναμένεται να εκτοξευτεί το διαστημικό λεωφορείο Atlantis. Στο πλαίσιο μιας 12ήμερης αποστολής, το σκάφος θα κατευθυνθεί στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) με τετραμελές πλήρωμα και φορτίο προμηθειών βάρους 3,6 τόνων. Ένα εκατομμύριο άνθρωποι αναμένεται να πλημμυρίσουν τις εγκαταστάσεις του Διαστημικού Κέντρου Kennedy για να παρακολουθήσουν την 135η και τελευταία εκτόξευση διαστημικού λεωφορείου. Η προσγείωσή του Atlantis θα ρίξει οριστικά την αυλαία του μακροβιότερου αμερικανικού διαστημικού προγράμματος και θα συνταξιοδοτήσει οριστικά το μεγαλύτερο, φιλοδοξότερο, ισχυρότερο και περιπλοκότερο διαστημόπλοιο που κατασκεύασε ποτέ ο άνθρωπος. Κρίνοντας με βάση τα σημερινά σχέδια και προοπτικές, θα περάσουν πάρα πολλά χρόνια ώσπου να ξανακατασκευαστεί κάτι με αντίστοιχο μέγεθος και δυνατότητες –αφού οι διαστημικές δυνάμεις έκριναν ότι εφεξής θα βασίζονται στις «παλιές, καλές» (πλην όμως μειωμένων δυνατοτήτων) βαλλιστικές κάψουλες (όπως το Soyuz, το Shenzhu, και το υπό σχεδιασμό αμερικανικό όχημα). Τα διαστημικά λεωφορεία έγραψαν ένα μεγάλο κεφάλαιο της ιστορίας της αστροναυτικής και η κληρονομιά τους θα συνεχίσει να εντυπωσιάζει στα χρόνια που θα έρθουν. Οι σύγχρονες μέθοδοι κινηματογράφησης και σκηνοθεσίας μας επιτρέπουν να ρίξουμε μια διαφορετική ματιά στο ιστορικό διαστημόπλοιο. Έτσι, αξίζει να αφιερώσετε ένα τέταρτο της ώρας για να απολαύσετε τη «Δύναμη της Εκτόξευσης», ένα φιλμάκι της NASA όπου πολλαπλές κάμερες, μικρόφωνα, graphic overlays και συγκλονιστική συμφωνική μουσική «παγιδεύουν» την αίγλη του διαστημικού λεωφορείου Endeavour, όταν το περήφανο πουλί των 100 τόνων σπάζει τα δεσμά της Γης και ταξιδεύει σε τροχιά…
————————————————————————————————————————————
Το ρομπότ Justin σερβίρει ποτό και… χορεύει στον ήχο του Pulp Fiction. Credit: www.hizook.com
Έρχονται τα ρομπότ-αστροναύτες
Ο Justin είναι ένας Ευρωπαίος αστροναύτης αλλιώτικος από αυτούς που ξέραμε. Είναι ένα ανδροειδές ρομπότ που σύντομα θα μπορεί να ελεγχθεί με τηλεχειρισμό από αστροναύτες μέσα από το ευρωπαϊκό διαμέρισμα Columbus του ISS. Με τον Justin αλλά και άλλα συναρπαστικά πειράματα όπως το ρόβερ Eurobot, η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) κάνει βήματα για την εξερεύνηση της Σελήνης και των πλανητών με τηλεχειριζόμενα ρομπότ. Μέσα σε δυο με τρία χρόνια, το πειραματικό ρομπότ στη Γη θα είναι σε θέση να μιμείται πιστά τις κινήσεις ενός αστροναύτη στον ISS. Προκειμένου να μετατρέψει την ρομποτική και την τηλεπαρουσία σε καθιερωμένο εργαλείο διαστημικής εξερεύνησης, η ESA σκοπεύει να προβεί σε εκτεταμένα πειράματα. Πρόκειται για την πρωτοβουλία Meteron (Multi-purpose End-To-End Robotic Operations Network) η οποία θα ανοίξει το δρόμο για την ρομποτική εξερεύνηση του διαστήματος –και ιδιαίτερα της επιφάνειας άλλων ουρανίων σωμάτων. Ο ISS θα αποτελέσει μια θαυμάσια τροχιακή πλατφόρμα για την όσο το δυνατόν ρεαλιστικότερη προσομοίωση σεναρίων τέτοιων εξερευνήσεων. Με την τρέχουσα τάση παραγκωνισμού των επανδρωμένων πτήσεων και τις συζητήσεις για επανδρωμένες αποστολές στη Σελήνη και στον Άρη να αποτελούν ομιχλώδη σενάρια ενός μακρινού μέλλοντος, ίσως η εποχή των ρομπότ-εξερευνητών να έχει ήδη έρθει. Από τη μεριά της η NASA έχει το πρόγραμμα Robonaut στο πλαίσιο του οποίου ένα ανθρωποειδές ρομπότ (R2) μεταφέρθηκε στον ISS με την αποστολή STS-133 τον περασμένο Φεβρουάριο.
————————————————————————————————————————————
Η χαρτογράφηση της σκοτεινής ύλης στο σύμπαν με βάση τα στοιχεία του Διαστημικού Τηλεσκόπιου Hubble. Credit: NASA/ ESA.
Πού είναι η σκοτεινή ύλη;
Τα ρομπότ μπορεί να ανταγωνίζονται τους αστροναύτες στο διάστημα, αλλά η έρευνα των μυστηρίων του σύμπαντος συνεχίζεται. Ένα από τα μεγαλύτερα –και μέχρι στιγμής άλυτα- κοσμολογικά αινίγματα είναι εκείνο της «σκοτεινής ύλης». Με πολύ απλά λόγια, τα καθιερωμένα κοσμολογικά μοντέλα αφήνουν να εννοηθεί ότι στο σύμπαν υπάρχει ένα διαφορετικό είδος ύλης, άγνωστης σύνθεσης, η οποία δεν μπορεί να γίνει άμεσα ανιχνεύσιμη. Απλώς παρατηρούμε τις βαρυτικές επιδράσεις της σκοτεινής στην ορατή ύλη, στα άστρα και τους γαλαξίες. Η υπόθεση της σκοτεινής ύλης επιχειρεί να εξηγήσει διάφορες αστρονομικές παρατηρήσεις που δεν συμφωνούν με την καθιερωμένη θεωρία για τη βαρύτητα, αλλά παραμένει αναπόδεικτη. Πρόσφατα όμως Αμερικανοί επιστήμονες υποστήριξαν ότι ορισμένα σημεία κοσμικής δραστηριότητας που εντοπίστηκαν τη δεκαετία του 1980 αποδεικνύουν την ύπαρξη σκοτεινής ύλης. Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν κάποιες εκπομπές ραδιοκυμάτων που χαρακτηρίστηκαν ως «ραδιο-νήματα» και οι οποίες μέχρι σήμερα ήταν ανεξήγητης προέλευσης. Σύμφωνα με την νέα μελέτη αυτά τα «ραδιο-νήματα» δημιουργούνται από τη σύγκρουση σωματιδίων σκοτεινής ύλης. Μια επιπλέον ένδειξη που στηρίζει την άποψη αυτή είναι ότι αυτά τα νήματα γίνονται φωτεινότερα όσο πλησιάζουμε στο κέντρο του Γαλαξία, όπου υπάρχει μεγαλύτερη συγκέντρωση σκοτεινής ύλης. Αν τελικά η σκοτεινή ύλη υπάρχει, υπερβαίνει σημαντικά σε μάζα το ορατό μέρος του σύμπαντος. Μόνο το 4% της συνολικής μάζας του σύμπαντος μπορεί να γίνει άμεσα ορατό. Περίπου το 22% υπολογίζεται ότι αποτελείται από σκοτεινή ύλη. Το υπόλοιπο 74% αποτελείται από σκοτεινή ενέργεια μια ακόμα πιο περίεργη «οντότητα». Τέτοιες έννοιες καταδεικνύουν ότι το σύμπαν είναι πολύ πιο παράξενο απ’ όσο φανταζόμασταν.
————————————————————————————————————————————
Παραστατική εξήγηση του περιήλιου και του αφήλιου. Credit: FOX6 Channel.
Γιατί κάνει ζέστη το καλοκαίρι;
Δεν χρειάζεται όμως να εντρυφήσουμε σε βαριά και δυσνόητα προβλήματα της κοσμολογίας για να αντιληφθούμε πόσο παράξενο είναι το σύμπαν που μας περιβάλλει. Να ένα μικρό, αλλά υπαρκτό παράδοξο. Τώρα που έχουμε καλοκαίρι, λογικά η Γη θα πλησιάζει περισσότερο τον Ήλιο, έτσι δεν είναι; Λάθος! Δεν είναι καθόλου έτσι. Το καλοκαίρι (στο βόρειο ημισφαίριο) μπορεί να πλησιάζει στο αποκορύφωμά του, στην πραγματικότητα όμως η Γη φτάνει στο πιο απομακρυσμένο σημείο της τροχιάς της –στο αφήλιο. Συγκεκριμένα, άγγιξε το σημείο αυτό γύρω στις 18.00 ώρα Ελλάδας προχτές (Δευτέρα, 4 Ιουλίου). Τη στιγμή εκείνη η απόσταση από τον Ήλιο ήταν 152 εκατομμύρια χιλιόμετρα, δηλαδή 4,9 εκατομμύρια χιλιόμετρα περισσότερο από ό,τι στο σημείο όπου αντιστοιχεί η ελάχιστη δυνατή απόσταση της Γης από τον Ήλιο -το λεγόμενο περιήλιο, στις 3 του περασμένου Ιανουαρίου. Η αλλαγή των εποχών δεν οφείλεται σε αυξομειώσεις της απόστασης από τον Ήλιο, αλλά στην ταλάντωση του άξονα περιστροφής της Γης. Επειδή ο άξονας της Γης δεν είναι «κάθετος» αλλά «γέρνει», η γωνία υπό την οποία πέφτει το ηλιακό φως σε διάφορες περιοχές της Γης, μεταβάλλεται αναλόγως της εποχής του έτους. Το καλοκαίρι (είτε σε βόρειο, είτε σε νότιο ημισφαίριο), οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν σχεδόν καθέτως, συνεπώς η ζέστη αυξάνεται (και η μέρα διαρκεί περισσότερο). Η γωνία πρόσπτωσης της ηλιακή ακτινοβολίας είναι πολύ σημαντικότερος παράγοντας διαμόρφωσης της θερμοκρασίας από την διακύμανση της απόστασης Γης-Ήλιου. Και ας σημειώσουμε ότι οι ημερομηνίες του αφήλιου και του περιήλιου ποικίλουν (2-6 Ιουλίου και 1-5 Ιανουαρίου αντίστοιχα).
————————————————————————————————————————————
Ο αείμνηστος Carl Sagan μιλά για την πληθώρα των κόσμων και την πιθανότητα εξωγήινης ζωής στην περίφημη σειρά Cosmos (επεισόδιο 12).
Πού είναι οι εξωγήινοι;
Ένα από τα πλέον γοητευτικά και βασανιστικά αινίγματα της επιστήμης του διαστήματος (και όχι μόνο) είναι η ύπαρξη εξωγήινης ζωής. Κατά καιρούς διάφοροι επιστήμονες κάνουν σχετικές «προβλέψεις» -οι οποίες δεν είναι όμως παρά ευσεβείς πόθοι στην καλύτερη περίπτωση. Η πιο πρόσφατη τέτοια πρόβλεψη ανήκει στον Αντρέι Φινκελστάιν, διευθυντή του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένης Αστρονομίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, ο οποίος πιστεύει ότι η δημιουργία της ζωής είναι το ίδιο αναπόφευκτη στο σύμπαν όσο και η δημιουργία των θεμελιωδών στοιχείων και σωματιδίων. «Υπάρχει ζωή σε άλλους πλανήτες και θα την βρούμε μέσα στα επόμενα 20 χρόνια», δήλωσε σε ένα αστρονομικό συνέδριο. «Πιθανότατα η όψη τους θα είναι ανάλογη με την δική μας, θα διαθέτουν δηλαδή δύο πόδια, δύο χέρια και ένα κεφάλι. Σε αυτό που θα διαφέρουμε ίσως είναι στο ότι θα διαθέτουν χρώμα επιδερμίδας διαφορετικό από των ανθρώπων». Ωστόσο το αίνιγμα παραμένει άλυτο –και με αυτό σχετίζεται και το περίφημο Παράδοξο του Φέρμι. Πολύ απλά, η τεράστια ηλικία του σύμπαντος και ο ασύλληπτος αριθμός των άστρων και των γαλαξιών υποδηλώνουν πως, αν η Γη είναι ένας τυπικός πλανήτης, τότε το σύμπαν θα βρίθει από ζωή. Αν είναι έτσι όμως, γιατί οι εξωγήινοι δεν έχουν ήδη φτάσει εδώ; Υπάρχουν πολλές απαντήσεις στο ερώτημα, καμία όμως δεν είναι απόλυτα ικανοποιητική. Ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ψάχνουμε να βρούμε και να επικοινωνήσουμε με ζωή όπως την ξέρουμε. Όμως μελαγχολεί κανείς αν αναλογιστεί πως ούτε καν στον πλανήτη μας δεν έχουμε καταφέρει να επικοινωνήσουμε με όντα όπως οι φάλαινες και τα δελφίνια που, αποδεδειγμένα, διαθέτουν γλώσσα…
Οι φήμες για το τι έχει ανακαλύψει το Curiosity στον Άρη δίνουν και παίρνουν αλλά το πιθανότερο είναι πως δεν πρόκειται για κάτι πραγματικά συγκλονιστικό. Όμως μια αρειανή αμμοθύελλα ίσως επηρεάσει τη λειτουργία των τροχοφόρων. Παράλληλα η Ευρώπη θα συνεργαστεί με τη Ρωσία για το δικό της αρειανό ρόβερ. Στο μεταξύ επελέγησαν δυο άντρες που […]
Θολό είναι το μέλλον του ρωσικού επανδρωμένου διαστημοπλοίου που θα αντικαταστήσει το Soyuz. Μια νέα υπηρεσία της NASA μπορεί να σας ειδοποιεί για επερχόμενα περάσματα του Διαστημικού Σταθμού. Το Curiosity μας έστειλε την αυτοπροσωπογραφία του από τον Άρη, ενώ πιο πέρα, στη ζώνη των αστεροειδών, οι επιστήμονες αποκάλυψαν το μυστικό της «αιώνιας νεότητας» της Εστίας.
Ένα νέο Soyuz έφυγε για τον Διαστημικό Σταθμό μεταφέροντας το πλήρωμα της Αποστολής 33. Στο μεταξύ μια δεύτερη –πλην όμως- ξεροψημένη Γη ανακαλύφθηκε γύρω από το κοντινότερο άστρο. Οι Ευρωπαίοι σχεδιάζουν έναν αστρονομικό δορυφόρο που θα κατασκοπεύσει εξωπλανήτες αλλά οι Αμερικανοί ανησυχούν για την σωματική ακεραιότητα του πρώτου διαστημοπλοίου που θα φτάσει στον Πλούτωνα σε […]
Οι αστροναύτες του Shenzhou κατάφεραν να συνδέσουν χειροκίνητα το σκάφος τους με το Tiangong, πραγματοποιώντας ακόμα ένα βήμα στη δημιουργία κινεζικού διαστημικού σταθμού. Στο μεταξύ, ετοιμάζεται το νέο πλήρωμα του Διαστημικού Σταθμού, άφθονο νερό ανακαλύφθηκε στο νότιο πόλο της Σελήνης και στα έγκατα του Άρη, ενώ στα πέρατα του διαστήματος δυο εξωπλανήτες αλληλοκυνηγιούνται γύρω από […]
ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Προσθήκη σχόλιου