Space News Report – 30.11.2011

0

Το σασπένς με το χαμένο ρωσικό αρειανό βολιστήρα μοιάζει χωρίς τέλος, αλλά οι Ευρωπαίοι ετοιμάζουν τα επόμενα βήματά τους στο διάστημα, οι Αμερικανοί τεστάρουν ένα άκρως απόρρητο μίνι-διαστημικό λεωφορείο και οι αστρονόμοι ανακαλύπτουν απέραντους εξωγήινους ωκεανούς. Και – το σημαντικότερο για μας – η 7η Ολυμπιάδα Αστρονομίας και Αστροφυσικής θα γίνει στο Βόλο το 2013!

Διαβάστε τα προηγούμενα Space News Report.
————————————————————————————————————————————

Το σημερινό ρωσικό πρόγραμμα είναι η σκιά του ένδοξου σοβιετικού παρελθόντος. Στο χαρακτηριστικό απόσπασμα από ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ του Pavel Klushantsev (του 1957!) αναπαρίσταται η πρώτη προσσελήνωση (που εννοείται πως θα γινόταν από την Ρωσία στο άμεσο μέλλον).

Phobos-Grunt: Το διαστημικό θρίλερ συνεχίζεται
Κι ενώ το αμερικανικό Curiosity εκτοξεύτηκε κανονικά το περασμένο Σάββατο και βρίσκεται «εν πλώ» για τον Άρη, οι ρωσικές ελπίδες για το χαμένο Phobos-Grunt (βλ. και SNR 16.11.2011 – https://techblog.gr/spacenews/space-news-report-16-11-2011/) αναπτερώθηκαν πρόσκαιρα όταν ένας επίγειος σταθμός παρακολούθησης της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) στην Αυστραλία κατόρθωσε να πιάσει ραδιοσήματα από το βολιστήρα ο οποίος «ξέμεινε» σε περιγήινη τροχιά για άγνωστο μέχρι στιγμής λόγο. Ωστόσο δυο μέρες μετά οι ελπίδες χάθηκαν όταν η επαφή με το σκάφος διακόπηκε. Μέχρι στιγμής το σκάφος παραμένει πεισματικά «κουφό» στα γήινα σήματα και συνεπώς δεν είναι δυνατό να πυροδοτηθούν οι κινητήρες του προκειμένου να ξεκινήσει για τον Άρη. Αλλά ακόμα κι αν αυτό κατορθωθεί μέσα στις επόμενες βδομάδες, το «παράθυρο» εκτόξευσης (δηλαδή το χρονικό περιθώριο) κλείνει κι έτσι ακόμα κι αν το Phobos-Grunt ξεκινήσει, το μόνο που θα καταφέρει θα είναι να περάσει κοντά στον Άρη και κάθε απόπειρα προσεδάφισης στο δορυφόρο Φόβο (ο αντικειμενικός σκοπός της αποστολής) θα είναι αδύνατη. Ακόμα χειρότερα για τους Ρώσους, το επόμενο «παράθυρο» ανοίγει το 2014 –αλλά ακόμα και μέχρι τότε είναι μάλλον απίθανο να δοθεί η εντολή κατασκευής ενός παρόμοιου σκάφους σε ένα περιβάλλον όπου οι στρόφιγγες των διαστημικών κονδυλίων σφίγγουν και οι αμφιβολίες για την γενικότερη αδυναμία του ρωσικού διαστημικού μάνατζμεντ πληθαίνουν. Χαρακτηριστικά, ο Ρώσος πρόεδρος Νμίτρι Μεντέβντεφ δήλωσε στους δημοσιογράφους –θυμίζοντας άλλες εποχές- ότι οι υπεύθυνοι για τις τελευταίες δυσπραγίες στο ρωσικό διαστημικό πρόγραμμα ενδεχομένως να υποστούν οικονομικές, πειθαρχικές ή και ποινικές κυρώσεις. Τους τελευταίους 12 μήνες οι Ρώσοι έχουν χάσει –εκτός από το Phobos-Grunt- τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους και ένα αυτόματο φορτηγό Progress.

————————————————————————————————————————————

Η αποστολή ενός ATV στον Διαστημικό Σταθμό (CNES).

Ευρωπαϊκοί δορυφόροι και… νταλίκες στο διάστημα!
Κι ενώ το ρωσικό διαστημικό πρόγραμμα περνά κρίση, οι Ευρωπαίοι ετοιμάζονται για τα δυο επόμενα βήματα: την εκτόξευση του δεύτερου δορυφόρου με ρωσικό Soyuz από το διαστημοδρόμιο της Γαλλικής Γουιάνας στη Νότια Αμερική και την έναρξη της αποστολής της τρίτης ευρωπαϊκής διαστημικής «νταλίκας». Ο δορυφόρος τηλεπισκόπησης Pleiades 1 είναι έτοιμος για την τοποθέτησή του στον Soyuz. Κατασκευασμένος από την EADS Astrium για λογαριασμό της γαλλικής διαστημικής υπηρεσίας CNES, ο Pleiades 1 θα παράσχει φωτογραφίες πολύ υψηλής ευκρίνειας (μέχρι 50 εκατοστά!) σε στρατιωτικούς όσο και ιδιώτες χρήστες. Η εκτόξευση αναμένεται να γίνει στις 16 Δεκεμβρίου και εκτός από το Pleiades-1 ο πύραυλος θα μεταφέρει και το δορυφόρο SSOT (Sistema Satelital para la Observacion de la Tierra) για λογαριασμό της Χιλής αλλά και την πλατφόρμα μικροδορυφόρων Myriade. Παράλληλα, το τρίτο αυτόματο ευρωπαϊκό διαστημικό φορτηγό ATV (Automated Transfer Vehicle) ετοιμάζεται για την εκτόξευσή του στις αρχές του 2012 με προορισμό τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Στα μέσα Νοεμβρίου, είχε τοποθετηθεί στον πυραυλικό φορέα Ariane-5 το τμήμα οργάνων καθώς επίσης και ο ειδικός ανώτερος πυραυλικός όροφος EPS με αποθηκεύσιμα (μη κρυογενικά) καύσιμα. Το τρίτο αυτόματο διαστημικό φορτηγό της Ευρώπης έχει πάρει το όνομά του από τον Ιταλό φυσικό Edoardo Amaldi ο οποίος εξειδικευόταν στις μελέτες της κοσμικής ακτινοβολίας και θα μεταφέρει εφόδια, νερό και καύσιμα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Είχαν προηγηθεί τα Johannes Kepler τον περασμένο Φεβρουάριο και το Jules Verne που είχε σταλεί στον ISS το Μάρτιο του 2008. Το ATV αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής συνεισφοράς στο πρόγραμμα του ISS.

————————————————————————————————————————————

Κάποια από τα ελάχιστα πλάνα του Χ-37Β που δόθηκαν στη δημοσιότητα.

Χ-37Β: το άκρως απόρρητο διαστημικό λεωφορείο
Όμως, εκτός από ευρωπαϊκές διαστημικές νταλίκες και καταδικασμένους ρωσικούς βολιστήρες, γύρω από τη Γη περιφέρεται και ένα πολύ διαφορετικό σκάφος. Η αποστολή του είναι τυλιγμένη στο μυστήριο. Πρόκειται για το μη επανδρωμένο διαστημοπλάνο Χ-37Β, ένα άκρως απόρρητο αμερικανικό μίνι-διαστημικό λεωφορείο που σήμερα αγγίζει το επίσημο όριο αντοχής του σε διαστημικές συνθήκες (270 ημέρες). Το Χ-37Β είναι ένα μικρό, πειραματικό πτερυγοφόρο διαστημόπλοιο που διαχειρίζεται η Αμερικανική Πολεμική Αεροπορία (USAF). Έχει περίπου μέγεθος αυτοκινήτου και διαθέτει ένα μικρό αμπάρι με πτυσσόμενες θύρες που ανοίγουν όταν βρίσκεται σε τροχιά. Δεν διαθέτει ούτε κόκπιτ, ούτε πλήρωμα. Το αμπάρι του περιέχει έναν ιστό από τον οποίο ξετυλίγεται ένα ηλιακό πτερύγιο στη διάρκεια παραμονής σε τροχιά προκειμένου να συλλεχθεί ηλιακή ενέργεια. Η πρώτη αποστολή του Χ-37Β ξεκίνησε στις 22 Απριλίου 2010 και διάρκεσε μερικούς μήνες. Μετά από 224 ημέρες, στις 3 Δεκεμβρίου 2010 το διαστημόπλοιο επέστρεψε στη Γη και προσγειώθηκε οριζοντίως σαν κανονικό αεροπλάνο. Ελάχιστα στοιχεία έχουν δοθεί στη δημοσιότητα αλλά γνωρίζουμε ότι στο πλαίσιο της αποστολής δοκιμάστηκαν εξαρτήματα και διαδικασίες που μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμες σε μελλοντικά επαναχρησιμοποιούμενα διαστημόπλοια. Το «Χ» σημαίνει ότι το όχημα είναι πειραματικό –και μάλιστα πριν την «υιοθεσία» του από την USAF ήταν πολιτικό πρόγραμμα της NASA. Κάποιοι υποψιάζονται ότι στο αμπάρι του σκάφους υπήρχε και κάτι άλλο, αλλά δεν έγιναν γνωστές λεπτομέρειες. Η μυστικότητα γύρω από την αποστολή δημιούργησε μεγάλη περιέργεια αλλά και φόβους. Κάποιοι υπέθεσαν ότι το σκάφος διέθετε κατασκοπευτική κάμερα ή ότι το ίδιο επρόκετο να ανεφοδιάσει άλλο σκάφος. Εικάζεται ότι και η δεύτερη αποστολή είναι παρόμοια με την πρώτη. Πάντως ουδείς εκτός της USAF γνωρίζει πότε θα επιστρέψει στη Γη το Χ-37Β.

————————————————————————————————————————————

TW hydrae, Ένας απέραντος εξωγήινος ωκεανός

Καλλιτεχνική αναπαράσταση του πρωτοπλανητικού δίσκου του TW Hydrae.

Ένας απέραντος εξωγήινος ωκεανός
Και ενώ διαστημόπλοια πάνε κι έρχονται σε τροχιά και στους πλανήτες, οι αστρονόμοι βολιδοσκοπούν τα βάθη του σύμπαντος. Και ανακάλυψαν για πρώτη φορά γύρω από ένα εξελισσόμενο ηλιακό σύστημα, ένα απλωμένο νέφος υδρατμών το οποίο είναι αρκετά ψυχρό για να σχηματίσει κομήτες, που θα μπορούσαν τελικά να μεταφέρουν κυριολεκτικά ωκεανούς νερού σε ξηρούς πλανήτες. Όπως όλοι ξέρουμε, το νερό είναι βασικό συστατικό της ζωής. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν νερό που αντιστοιχεί σε χιλιάδες γήινους ωκεανούς στον δίσκο ύλης που περιβάλλει το άστρο TW Hydrae. Το TW Hydrae απέχει 176 έτη φωτός και είναι το κοντινότερο στη Γη εξελισσόμενο ηλιακό σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι βρίσκεται στα αρχικά στάδια δημιουργίας πλανητών. Οι ερευνητές, χρησιμοποιώντας ένα ειδικό όργανο (HIFI) του διαστημικού τηλεσκοπίου Herschel, κατόρθωσαν να εντοπίσουν την χημική «υπογραφή» του νερού. Οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει και στο παρελθόν θερμούς υδρατμούς σε πρωτοπλανητικούς δίσκους άλλων ηλιακών συστημάτων, αλλά μέχρι τώρα δεν υπήρχαν στοιχεία για τεράστιες ποσότητες νερού στις πιο απομακρυσμένες περιοχές των δίσκων, εκεί που οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες και όπου σχηματίζονται πλανήτες και κομήτες. Όσο περισσότερο νερό υπάρχει, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να φτάσουν μεγάλες ποσότητες του νερού αυτού στους σχηματισμένους πλανήτες, χάρη σε πτώσεις κομητών. Κάποιος παρόμοιος μηχανισμός πρέπει να ίσχυσε και στο δικό μας Ηλιακό Σύστημα –και χάρη σε αυτόν προήλθε το νερό των ωκεανών της Γης, αλλά και το νερό που υπάρχει στους πόλους του Άρη και πιθανότατα στο υπέδαφος της Σελήνης. Το Herschel είναι μια αποστολή της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA) με συμμετοχή της NASA. Χάρη στο Herschel οι αστρονόμοι μπορούν να κάνουν παρατηρήσεις σε ειδικές περιοχές του υπέρυθρου φάσματος, όπου οργανικά μόρια και νερό εκπέμπουν τις χημικές «υπογραφές» τους.

————————————————————————————————————————————

Στο Βόλο η 7η Ολυμπιάδα Αστρονομίας & Αστροφυσικής

Τα μέλη της ελληνικής αποστολής της 5ης Ολυμπιάδας με τα δυο χάλκινα μετάλλια και τους τρεις επαίνους. Και εις ανώτερα!

Στο Βόλο η 7η Ολυμπιάδα Αστρονομίας & Αστροφυσικής
Αφήσαμε τελευταία μια πολύ σημαντική για τη χώρα μας είδηση, μικρή αχτίδα φωτός στο σκοτάδι και την κατήφεια που μας περιβάλλει. Ανακοινώθηκε πως ο Βόλος θα φιλοξενήσει την 7η Ολυμπιάδα Αστρονομίας και Αστροφυσικής η οποία θα πραγματοποιηθεί το 2013. Πρόκειται για μια σημαντική πρωτοβουλία της Εταιρείας Αστρονομίας και Διαστήματος (https://www.astronomos.gr/) σε συνεργασία και με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Η Ολυμπιάδα Αστρονομίας και Αστροφυσικής πραγματοποιείται κάθε χρόνο την καλοκαιρινή περίοδο και διαρκεί 10 μέρες. Συμμετέχουν πάνω από 20 χώρες από ολόκληρο τον πλανήτη, με αριστούχους μαθητές ηλικίας 16-18 ετών. Τα προηγούμενα χρόνια η διοργάνωση φιλοξενήθηκε στην Ταϊλάνδη, την Ινδονησία, το Ιράν, την Κίνα και φέτος στην Πολωνία, ενώ το 2012 θα πραγματοποιηθεί στη Βραζιλία. Η ανάληψη της 7ης Ολυμπιάδας από το Βόλο αναμένεται να αποτελέσει κορυφαίο επιστημονικό γεγονός με πολλαπλά οφέλη για την ευρύτερη περιοχή, αφού θα αποτελέσει και σημαντική ευκαιρία για παγκόσμια τουριστική προβολή του Βόλου και της Θεσσαλίας. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι η Ελλάδα δεν τα πήγε καθόλου άσχημα στην τελευταία (5η) Ολυμπιάδα Αστρονομίας και Αστροφυσικής που πραγματοποιήθηκε στην Κρακοβία της Πολωνίας, αφού απέσπασε δυο χάλκινα μετάλλια και τρεις διακρίσεις. Το ένα από τα δύο χάλκινα μετάλλια κατέκτησε για πρώτη φορά κοπέλα, η Ελληνίδα τελειόφοιτη του 3ου ΓΕΛ Δράμας Δέσποινα Παζούλη. Ο πρώτος χρυσός μαθητής – από την Τσεχία – επέλυσε μόλις το 77% των θεμάτων, ενώ ο περσινός χρυσός μαθητής είχε λύσει το 90%. Αυτό φανερώνει το δύσκολο επίπεδο της Ολυμπιάδας και καταξιώνει ακόμα περισσότερο τις ελληνικές διακρίσεις. Ευχόμαστε ολόψυχα οι τελευταίες να είναι ακόμα περισσότερες στην 7η Ολυμπιάδα, σε ενάμισι χρόνο από σήμερα.

————————————————————————————————————————————

Θανάσης Βέμπος
www.vembos.gr

Παρακολουθήστε τα σχόλια
Να ειδοποιηθώ όταν
guest
0 Σχόλια
Inline Feedbacks
View all comments

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία χρήσης. Αποδοχή Περισσότερα