Νέο σεληνιακό ορυκτό από την Κίνα – 25 φορές λεπτότερο από τρίχα και φθορίζει

Η Κίνα ανακάλυψε το 11ο νέο σεληνιακό ορυκτό, το ceriomagnesium Chang’esite, σε μετεωρίτη βάρους 44 γραμμαρίων με δυνητικές εφαρμογές σε LED.

Η Κίνα ανακοίνωσε ότι το νέο σεληνιακό ορυκτό που ονομάστηκε «ceriomagnesium Chang’esite» έλαβε επίσημη διεθνή πιστοποίηση, ανεβάζοντας σε έντεκα τον συνολικό αριθμό νέων ορυκτών που έχουν εντοπιστεί στη Σελήνη. Η δήλωση έγινε από την κρατική τηλεόραση CCTV και προέρχεται από έρευνα του Ινστιτούτου Γεωλογίας της Κινεζικής Ακαδημίας Γεωλογικών Επιστημών. Η ιδιαιτερότητα της ανακάλυψης έγκειται στο ότι το ορυκτό δεν προέρχεται από δείγματα σεληνιακού εδάφους επιστροφής, αλλά από μετεωρίτη που βρέθηκε σε κινεζικό έδαφος.

Ένα ορυκτό 25 φορές λεπτότερο από ανθρώπινη τρίχα

Το ceriomagnesium Chang’esite είναι άχρωμο και διαφανές, παρουσιάζει υαλώδη λάμψη και έχει εύθραυστη υφή. Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του είναι ότι εκδηλώνει έντονη φθορίζουσα δράση — δηλαδή λάμπει όταν εκτεθεί σε συγκεκριμένα μήκη κύματος φωτός. Οι κόκκοι του ορυκτού είναι ελάχιστοι, με διαστάσεις από 3 έως 25 μικρόμετρα, και οι περισσότεροι είναι μικρότεροι από 10 μικρόμετρα. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, αυτό αντιστοιχεί περίπου στο ένα εικοστό πέμπτο της διαμέτρου μιας ανθρώπινης τρίχας.

Από χημική άποψη, πρόκειται για νέο ορυκτό των φωσφορικών αλάτων με σπάνιες γαίες. Το όνομά του αποκαλύπτει τη σύστασή του: το «cerio» παραπέμπει στο κήριο και το «magnesium» στο μαγνήσιο, τα δύο βασικά στοιχεία που περιέχει σε υψηλή αναλογία. Η ονομασία Chang’esite συνεχίζει την παράδοση που ακολουθούν οι Κινέζοι επιστήμονες στα ορυκτά που εντοπίζουν σε σεληνιακό υλικό, τιμώντας το πρόγραμμα εξερεύνησης Chang’e της χώρας.

Γιατί θεωρείται «νέο» ορυκτό

Ο αναπληρωτής ερευνητής Che Xiaochao από το Κέντρο Πλανητικής Επιστήμης του Ινστιτούτου Γεωλογίας εξήγησε το επιστημονικό κριτήριο. Ένα ορυκτό χαρακτηρίζεται ως νέο όταν σχηματίστηκε σε πολύ συγκεκριμένες φυσικές και χημικές συνθήκες — δηλαδή σε ιδιαίτερη θερμοκρασία, πίεση και σε περιβάλλον με συγκεκριμένη αναλογία χημικών στοιχείων — που δεν έχουν καταγραφεί αλλού. Όταν ένα τέτοιο ορυκτό εντοπίζεται σε εξωγήινο σώμα, σημαίνει ότι εκεί υπήρξαν κάποτε συνθήκες που δεν συναντώνται στη Γη. Εάν αργότερα το ίδιο ορυκτό βρεθεί και στη Γη, τότε οι επιστήμονες μπορούν να συμπεράνουν ότι και ο πλανήτης μας είχε κάποια στιγμή παρόμοια γεωλογική ιστορία.

Ο μετεωρίτης των 44 γραμμαρίων

Η ιδιαιτερότητα της ανακάλυψης έγκειται στην πηγή του υλικού. Το ceriomagnesium Chang’esite δεν απομονώθηκε από τα δείγματα σεληνιακού χώματος που έφερε πίσω η αποστολή Chang’e-5. Εντοπίστηκε στον πρώτο σεληνιακό μετεωρίτη που έχει πέσει ποτέ σε κινεζικό έδαφος. Ο μετεωρίτης είναι σφαιρικός, βάρους 44 γραμμαρίων, και η επιφάνειά του καλύπτεται από σκούρο καμένο κέλυφος, το χαρακτηριστικό αποτέλεσμα της τριβής κατά την είσοδο στην ατμόσφαιρα. Όπως σημειώνουν οι ειδικοί, τα νέα ορυκτά που προέρχονται από μετεωρίτες δεν διευρύνουν μόνο τη γνώση μας για τον υπόλοιπο πλανητικό χώρο, αλλά προσφέρουν και ιδέες για τη σύνθεση νέων υλικών στη Γη.

Πιθανές εφαρμογές στα LED και στα φθορίζοντα υλικά

Ο Qu Kai, μέλος της Επιτροπής Ονομασίας και Κατάταξης Νέων Ορυκτών της Κινεζικής Εταιρείας Πετρολογίας και Γεωχημείας, επισήμανε τη δυνητική πρακτική αξία του ορυκτού. Η φυσική φθορίζουσα συμπεριφορά του ceriomagnesium Chang’esite το καθιστά ελκυστικό ως πρώτη ύλη στην παραγωγή φθοριζόντων υλικών για LED. Επιπλέον, η μοναδική αναλογία σπάνιων γαιών και η κρυσταλλική του δομή μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιστημονική βάση για τον σχεδιασμό μελλοντικών συνθετικών υλικών με αντίστοιχες λειτουργικές ιδιότητες.

Η άποψή μας στο Techblog

Μία μικροσκοπική ανακάλυψη από έναν σεληνιακό μετεωρίτη μόλις 44 γραμμαρίων δείχνει πόσο στενά συνδέεται η βασική έρευνα με τις εφαρμογές που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας — από τα LED στο σπίτι μέχρι τα φθορίζοντα υλικά σε ηλεκτρονικές συσκευές. Για τον Έλληνα αναγνώστη, αυτή η είδηση είναι μια καλή υπενθύμιση ότι η εξερεύνηση του διαστήματος και η τεχνολογία στο σαλόνι μας μοιράζονται τους ίδιους επιστημονικούς πυρήνες.