Ακόμα ένα τριμελές πλήρωμα εκτοξεύτηκε για το διαστημικό σταθμό με ενάμιση μήνα καθυστέρηση. Ένας ευρωπαϊκός δορυφόρος τηλεπισκόπησης «πέθανε» σε γήινη τροχιά, ενώ ένα ρόβερ της NASA «ξαναζωντάνεψε» στον μακρινό Άρη. Στο μεταξύ η Ευρώπη σχεδιάζει τη φιλόδοξη εξερεύνηση των φεγγαριών του Δία, αλλά η προοπτική των επανδρωμένων διαπλανητικών αποστολών απομακρύνεται όλο και περισσότερο λόγω των […]
Ακόμα ένα τριμελές πλήρωμα εκτοξεύτηκε για το διαστημικό σταθμό με ενάμιση μήνα καθυστέρηση. Ένας ευρωπαϊκός δορυφόρος τηλεπισκόπησης «πέθανε» σε γήινη τροχιά, ενώ ένα ρόβερ της NASA «ξαναζωντάνεψε» στον μακρινό Άρη. Στο μεταξύ η Ευρώπη σχεδιάζει τη φιλόδοξη εξερεύνηση των φεγγαριών του Δία, αλλά η προοπτική των επανδρωμένων διαπλανητικών αποστολών απομακρύνεται όλο και περισσότερο λόγω των «αυξημένων κινδύνων».
Διαβάστε τα προηγούμενα Space News Report. Κάθε Τετάρτη στο Techblog. ————————————————————————————————————————————
Η εκτόξευση του Soyuz.
«Φρέσκο» πλήρωμα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Μετά από καθυστερήσεις ενάμιση μήνα εξαιτίας τεχνικών προβλημάτων, τρεις νέοι διαστημικοί ταξιδιώτες ξεκίνησαν την αποστολή τους στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS). Ο πύραυλος Soyuz FG που μετέφερε το διαστημόπλοιο Soyuz TMA-04M εκτοξεύτηκε από το κοσμοδρόμιο του Μπαϊκονούρ χτες (Τρίτη) τα ξημερώματα (5 πμ ώρα Ελλάδος). Σε αυτό επέβαιναν οι Ρώσοι κοσμοναύτες Gennady Padalka (κυβερνήτης) και Sergei Revin (μηχανικός πτήσης) αλλά και ο αστροναύτης της NASA Joe Acaba (μηχανικός πτήσης). Οι τρεις άντρες εκπροσωπούν την 31η και 32η αποστολές μακράς διάρκειας στον ISS. Δέκα λεπτά μετά την εκτόξευση, ο έλεγχος αποστολής επιβεβαίωσε ότι το Soyuz είχε εισέλθει με επιτυχία σε τροχιά. Η σύνδεση του Soyuz TMA-04M με τον σταθμό είχε προγραμματιστεί να γίνει αύριο (Πέμπτη), τα ξημερώματα (ώρα Ελλάδος). Αρχικά οι Acaba, Padalka και Revin επρόκειτο να εκτοξευτούν στις 29 Μαρτίου αλλά ένα τεστ στο θαλαμίσκο του Soyuz κατέληξε σε ρήγμα στο κύτος. Έτσι η αποστολή αναβλήθηκε για ενάμιση μήνα προκειμένου να ετοιμαστεί νέα κάψουλα. Όταν οι τρεις άντρες μεταβούν στο σταθμό, ο τελευταίος θα αποκτήσει πάλι την παλιά του λειτουργικότητα αφού το πλήρωμα θα είναι συνολικά έξι άτομα. Τα άλλα τρία μέλη –ο Αμερικανός Don Pettit, ο Ολλανδός Andre Kuipers και ο Ρώσος Oleg Kononenko- βρίσκονται στον ISS ήδη από τις 27 Απριλίου. Οι Acaba, Padalka και Revin θα διαβιώσουν σε τροχιά τους επόμενους τέσσερις μήνες, επιστρέφοντας στη Γη στα μέσα του προσεχούς Σεπτεμβρίου. Ο 44χρονος Acaba πραγματοποιεί την δεύτερη διαστημική του πτήση (η πρώτη ήταν το 2009 με την αποστολή Discovery’s STS-119). Ο 53χρονος Padalka είναι βετεράνος κοσμοναύτης, και πραγματοποιεί την τρίτη του αποστολή, έχοντας ήδη στο ενεργητικό του 585 μέρες σε τροχιά. Ο 46χρονος Revin είναι «αρχάριος», μην έχοντας πραγματοποιήσει καμία αποστολή.
————————————————————————————————————————————
Ανασκόπηση του έργου του Envisat.
Ο θάνατος ενός ευρωπαϊκού δορυφόρου
Ο μεγαλύτερος επιστημονικός δορυφόρος παρατήρησης της Γης από το διάστημα, ο Envisat, φαίνεται ότι είναι πλέον οριστικά «νεκρός», σύμφωνα με ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας (ESA). Στις 8 Απριλίου, ο Envisat είχε σταματήσει ξαφνικά να επικοινωνεί με τον Έλεγχο Εδάφους και όλες οι προσπάθειες να αποκατασταθεί η επαφή απέβησαν άκαρπες. Ο Envisat (Environmental Satellite) είχε εκτοξευτεί την 1.3.2002 με πύραυλο Ariane 5 σε ηλιοσύγχρονη πολική τροχιά ύψους 790 χλμ (δηλαδή περνούσε πάνω από το ίδιο σημείο της γης την ίδια ώρα). Με μάζα 8,2 τόνους και μέγεθος σχολικού λεωφορείου, ο Envisat τραβούσε θεαματικές και υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες της Γης και μέχρι την εκδήλωση του προβλήματος έδειχνε ότι η «υγεία» του ήταν σε καλή κατάσταση. Ας σημειωθεί ότι η αρχικά προγραμματισθείσα περίοδος λειτουργίας του ήταν πέντε χρόνια, αλλά η αποστολή του Envisat ξεπέρασε τη δεκαετία. Αυτά τα δέκα χρόνια, και διαθέτοντας εννέα επιστημονικά όργανα, ο Envisat μετέδωσε πολύτιμα δεδομένα για τους ωκεανούς, την επιφάνεια του πλανήτη, τους πάγους και τη γήινη ατμόσφαιρα. Στο ενεργητικό του συμπεριλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η καταγραφή της σταδιακής υποχώρησης των πάγων της Αρκτικής, η άνοδος της θερμοκρασίας και η ανύψωση της στάθμης της θάλασσας, η αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε διάφορα μέρη του κόσμου, οι γεωλογικές επιπτώσεις σεισμών και εκρήξεων ηφαιστείων, κ.α. τα αίτια της μοιραίας δυσλειτουργίας του Envisat δεν είναι γνωστά. Όμως η ESA πιστεύει πως ίσως αυτή οφείλεται σε ενεργειακή βλάβη η οποία έχει μπλοκάρει τα συστήματα τηλεμετρίας και τηλεχειρισμού του δορυφόρου. Υπάρχει επίσης πιθανότητα να έχει συμβεί βραχυκύκλωμα που έθεσε το δορυφόρο σε κατάσταση «safe mode». Η ESA θα συνεχίσει πάντως τις προσπάθειες αποκατάστασης της επαφής με τον Envisat για δυο μήνες ακόμα. Ο διάδοχος του δορυφόρου προγραμματίζεται να εκτοξευτεί το 2013.
————————————————————————————————————————————
8 χρόνια περιπλάνησης στον Άρη.
Τέλος χειμερίας νάρκης για το αρειανό ρόβερ
Και ενώ ο ευρωπαϊκός δορυφόρος τηλεπισκόπησης έπνεε τα λοίσθια σε γήινη τροχιά, ένα άλλο, αμερικανικό αυτή τη φορά, ρομποτικό σκάφος «ανασταινόταν», αρκετές δεκάδες εκατομμύρια χιλιόμετρα μακρύτερα. Το ρομποτικό τροχοφόρο Opportunity της NASA, έχοντας ξυπνήσει από την πέμπτη (!) χειμερία νάρκη του, έκανε τα πρώτα φετινά του βήματα στις κόκκινες ερήμους του Άρη. Στις 8 Μαΐου, το Opportunity ξεκίνησε να προχωρά και διέτρεξε απόσταση περίπου 4 μέτρων έχοντας εγκαταλείψει το «απάγκιο» του βράχου Greely Haven στον οποίο είχε «ξεχειμωνιάσει». Η τελευταία του «βόλτα» είχε γίνει στις 26 Δεκεμβρίου 2011. Βέβαια στις 19 εβδομάδες που παρέμεινε στο καταφύγιό του, το Opportunity δεν παρέμεινε τελείως αδρανές. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τα φασματόμετρά του και τη μικροσκοπική του κάμερα στην άκρη του ρομποτικού βραχίονα προκειμένου να επιθεωρήσουν πάνω από δέκα μελλοντικούς στόχους έρευνας, από την προνομιακή θέση στην κορυφή του βράχου. Στο μεταξύ, ραδιοσήματα Doppler από το ρόβερ στη διάρκεια των χειμερινών μηνών, συνέβαλαν στην έρευνα του εσωτερικού του Άρη, αφού έτσι έγινε εφικτή η άντληση λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με την περιστροφή του πλανήτη. Η ομάδα επιστημόνων και χειριστών του Opportunity θα τσεκάρει αν το ενεργειακό απόθεμα του τροχοφόρου είναι επαρκές ενόσω το ρόβερ βρίσκεται ακόμα υπό κλίση. Κατά το «ξεχειμώνιασμα», το Opportunity ήταν σταματημένο με κλίση 15ο προκειμένου να εκμεταλλευτεί αποτελεσματικότερα το ηλιόφως που φορτίζει τις μπαταρίες του μέσω φωτοβολταϊκών πάνελ. Το Opportunity εξερευνά την περιοχή Meridiani του Άρη από την προσεδάφισή του εκεί, τον Ιανουάριο του 2004. Τον Αύγουστο του 2011 έφτασε στην περιοχή Cape York στο χείλος του διαμέτρου 22 χλμ κρατήρα Endeavour και έκτοτε μελετά βράχους και σημεία του εδάφους. Πάντως η σκόνη που έχει κατακαθήσει στα πάνελ του Opportunity μειώνει την αποτελεσματικότητά του και κάποια στιγμή θα οδηγήσει στον τερματισμό της λειτουργίας του.
————————————————————————————————————————————
Ρεπορτάζ για την αποστολή JUICE.
Η Ευρώπη θα εξερευνήσει τα φεγγάρια του Δία
Την περασμένη βδομάδα, η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) ανακοίνωσε πως τον Ιούνιο του 2022 θα εκτοξεύσει –με πύραυλο Ariane 5- μια ρομποτική αποστολή εξερεύνησης των παγωμένων φεγγαριών του Δία –και ειδικά τους υπόγειους ωκεανούς και τους παγωμένους εξωτερικούς φλοιούς των δορυφόρων Γανυμήδη, Καλλιστώ και Ευρώπη. Γνωστός με την ονομασία JUICE (Jupiter Icy Moons Explorer), ο προηγμένος βολιστήρας θα εισέλθει σε τροχιά γύρω από το γίγαντα πλανήτη το 2030 και μετά θα ξεκινήσει μια σειρά περασμάτων από τον Γανυμήδη, την Καλλιστώ και την Ευρώπη για να «φρενάρει» τελικά και να μπει σε τροχιά γύρω από τον Γανυμήδη το 2032 όπου θα παραμείνει ένα τουλάχιστον χρόνο για να κάνει λεπτομερείς παρατηρήσεις. Η αποστολή JUICE υπερνίκησε άλλες προτάσεις για επιστημονικές αποστολές, όπως ένα διαστημικό τηλεσκόπιο ακτινών Χ (Athena) και μια αποστολή ανίχνευσης βαρυτικών κυμάτων (NGO). Με τον τρόπο αυτό έγινε η πρώτη μεγάλης κλάσης ευρωπαϊκή αποστολή στο πλαίσιο του προγράμματος Cosmic Vision. Το πρόγραμμα αυτό αφορά μια γκάμα ερευνητικών βολιστήρων που θα εκτοξευτούν την επόμενη δεκαετία. Το JUICE θα είναι η πρώτη αμιγώς ευρωπαϊκή αποστολή στους εξωτερικούς πλανήτες. Αρχικά είχε σχεδιαστεί ως μικτή αμερικανοευρωπαϊκή αποστολή δυο βολιστήρων, ο ένας από τους οποίους θα ήταν της ESA και ο άλλος της NASA. Η συμβολή της τελευταίας ήταν ένα σκάφος που θα έμπαινε σε τροχιά γύρω από την Ευρώπη. Η NASA επρόκειτο να συμμετάσχει και στις άλλες δυο αποστολές του Cosmic Vision, την Athena και την NGO. Πέρυσι όμως η NASA αποσύρθηκε από το πλάνο και η ESA επανασχεδίασε τις αποστολές. Οι Athena και NGO έγιναν απαγορευτικά ακριβές και περίπλοκες για την Ευρώπη. Έτσι, με προϋπολογισμό 830 εκατ. ευρώ, η JUICE έγινε η λιγότερο δαπανηρή από τις τρεις αποστολές.
————————————————————————————————————————————
Το χρονικό ενός εναλλακτικού διαστημικού παρελθόντος με μια εντελώς διαφορετική αντίληψη περί «κινδύνων» και «ρίσκου».
Επανδρωμένες αποστολές: ο φόβος φυλάει τα έρημα
Και για το ορατό μέλλον, τα ρομπότ θα είναι ο μόνος τρόπος διαπλανητικής εξερεύνησης αφού η γενικότερη αδιαφορία για επανδρωμένες αποστολές καθιστά ολοένα και πιο απίθανες τις τελευταίες. Κι όπως λέει η παροιμία, «όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, πέντε μέρες κοσκινίζει». Στο πλαίσιο αυτό δεν είναι απορίας άξιο που δημοσιεύονται ολοένα και περισσότερες μελέτες για την «επικινδυνότητα» του διαστήματος. Όχι βέβαια πως το διαστημικό περιβάλλον δεν είναι επικίνδυνο. Αλλά η έννοια «κίνδυνος» και «ρίσκο» είναι κάτι που μεταβάλλεται αναλόγως της συλλογικής διάθεσης της κάθε εποχής. Έτσι λοιπόν, μαγνητικές τομογραφίες στα μάτια και στον εγκέφαλο 27 αστροναυτών που πέρασαν παρατεταμένες περιόδους στο διάστημα αποκάλυψαν οπτικές ανωμαλίες παρόμοιες με εκείνες που παρατηρούνται σε περιπτώσεις ιδιοπαθούς ενδοκρανιακής υπέρτασης, μιας δυνητικά επικίνδυνης κατάστασης άγνωστης αιτιολογίας στην οποία η πίεση μέσα στο κρανίο αυξάνεται. Τα στοιχεία αφορούν 27 άτομα τα οποία διαβίωσαν σε κατάσταση έλλειψης βαρύτητας (ή καλύτερα μικροβαρύτητας) κατά μέσο όρο 108 ημέρες είτε στα διαστημικά λεωφορεία ή/και στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS), ο οποίος κατοικείται από το 1998. Οκτώ από τους 27 αστροναύτες υποβλήθηκαν και σε δεύτερη μαγνητική τομογραφία ύστερα από δεύτερη αποστολή η οποία διάρκεσε κατά μέσο όρο 39 ημέρες. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι μεταβολές που παρατηρούνται εξαιτίας έκθεσης στη μικροβαρύτητα θα βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων που ευθύνονται για την ενδοκρανιακή υπέραση γενικότερα. Στους διαστημικούς ταξιδιώτες βρέθηκε ότι υπήρξαν επίσης επιρροές στο οπτικό νεύρο οι οποίες προκάλεσαν διαταραχές στην όραση. Είναι ενδεικτικό ότι τα σχετικά ευρήματα θεωρούνται «ύποπτα» αλλά όχι «συμπερασματικά». Εδώ και πολλά χρόνια ήταν γνωστό πως η μακρόχρονη παραμονή σε περιβάλλον έλλειψης βαρύτητας οδηγεί σε μη αντιστρεπτή απώλεια ασβεστίου από τα οστά καθώς επίσης και σε απώλεια μυϊκής μάζας.
Μπορεί να θέλει πολύ δρόμο ακόμη για να φθάσει στο επίπεδο της Blue Origin ή της SpaceX, αλλά η βρετανική startup επιχείρηση Orbex νιώθει αρκετά σίγουρη για να προχωρήσει στο δεύτερο στάδιο κατασκευής του βασικού πυραύλου της.
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) έδωσε στην δημοσιότητα τις τελευταίες φωτογραφίες από το διαστημόπλοιο Rosetta, λίγο πριν την ελεγχόμενη συντριβή του στον κομήτη 67P/Churyumov-Gerasimenko, την Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου.
Ένα νέο τροχοφόρο σχεδιάζει να στείλει η NASA στον Άρη το 2020 –αλλά δεν φαίνεται να έχει και ιδιαίτερη δυνατότητα να εντείνει την εξερεύνηση του πλανήτη. Παράλληλα καταστρώθηκε ένα πλάνο για την συλλογή σωματιδίων από τους γκέιζερ του Εγκέλαδου, νέα δορυφορικά πλάνα αποκαλύπτουν ένα φαντασμαγορικό νυχτερινό πανόραμα της Γης, ενώ συμπληρώθηκαν σαράντα χρόνια από την […]
ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Προσθήκη σχόλιου