Η NASA ξαναβάζει στο παιχνίδι το Starliner της Boeing, καθώς η SpaceX «κλειδώνει» το τέλος του Crew Dragon

Η NASA παραγγέλνει δύο ακόμη αποστολές Starliner από την Boeing, καθώς η SpaceX σχεδιάζει να αποσύρει το Crew Dragon έως το 2030.

Η NASA ετοιμάζεται να παραγγείλει δύο ακόμη επανδρωμένες αποστολές Starliner από την Boeing, λίγους μόλις μήνες αφότου χαρακτήρισε την τελευταία πτήση του σκάφους σοβαρό ατύχημα. Σύμφωνα με πληροφορίες του Ars Technica, η ανακοίνωση μπορεί να έρθει ακόμη και την επόμενη εβδομάδα. Στο παρασκήνιο βρίσκεται η απόφαση της SpaceX να αποσύρει το Crew Dragon έως το 2030.

Βοήθεια σε τρία μέτωπα

Η στήριξη της NASA προς τη Boeing δεν περιορίζεται σε μια απλή παραγγελία. Εκτός από τις δύο νέες πτήσεις, η υπηρεσία θα καλύψει μέρος του κόστους για να διορθωθούν τα προβλήματα στο σύστημα πρόωσης που εμφάνισε το σκάφος στις δύο τελευταίες αποστολές του. Το ποσό δεν έχει γίνει γνωστό.

Το τρίτο σκέλος είναι ίσως το πιο κρίσιμο: η NASA θα βάλει πλάτη και στην πιστοποίηση νέου πυραύλου. Ο Atlas V της United Launch Alliance (ULA), που μέχρι σήμερα σηκώνει το Starliner, χρησιμοποιεί ρωσικούς κινητήρες και πλησιάζει στη σύνταξη. Έχουν μείνει έξι. Ο ένας πάει στη μη επανδρωμένη δοκιμαστική αποστολή Starliner-1 και οι υπόλοιποι πέντε σε επανδρωμένες πτήσεις.

Για τη διαδοχή όλα δείχνουν διαγωνισμό δύο μονομάχων: τον Vulcan της ULA και τον New Glenn της Blue Origin.

Η SpaceX δεν δεσμεύεται για το Dragon

Η στροφή της NASA προς τη Boeing έχει συγκεκριμένη αιτία. Τους τελευταίους μήνες η SpaceX έχει πει καθαρά στα στελέχη της υπηρεσίας ότι θα αποσύρει το Crew Dragon έως το 2030, αν όχι νωρίτερα. Το Crew Dragon είναι σήμερα το μοναδικό επιχειρησιακό σκάφος που έχει η NASA για τακτικές αποστολές αστροναυτών σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη.

Αυτό που για καιρό έλεγε κεκλεισμένων των θυρών, η εταιρεία το επιβεβαιώνει πλέον και δημόσια — παρότι το Dragon μεταφέρει ανθρώπους μόλις έξι χρόνια. Ο στόχος είναι να πέσει όλο το βάρος στο πολύ μεγαλύτερο Starship, που θα εκτοξεύει τους πιο κερδοφόρους δορυφόρους Starlink και έναν νέο αστερισμό για data centers σε τροχιά.

Η πρόεδρος και COO της SpaceX, Gwynne Shotwell, ρωτήθηκε αυτή την εβδομάδα στο All-In Podcast αν το Dragon θα συνεχίσει να πετάει για αρκετό καιρό ακόμη, εφόσον υπάρχει ζήτηση. Δεν δεσμεύτηκε. «Σίγουρα δεν το αποσύρουμε σήμερα», είπε, και έστειλε την μπάλα στη Boeing: έχει πληρωθεί για την κάψουλά της πιθανότατα περισσότερα από τη SpaceX, άρα ας την πετάξει, αφού η κυβέρνηση έδωσε τόσα λεφτά γι’ αυτήν.

Τα νούμερα της δίνουν δίκιο. Από το 2010, στο πλαίσιο του προγράμματος Commercial Crew, η NASA έχει δώσει περίπου 3,1 δισ. δολάρια στη SpaceX και 5,1 δισ. στη Boeing για ανάπτυξη και πιστοποίηση. Το Dragon έχει κάνει 13 επανδρωμένες αποστολές προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό για τη NASA, όλες επιτυχημένες, με την επόμενη να έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο. Συμβατικά, η SpaceX έχει καλύψει ό,τι χρωστούσε και μπορεί να κάνει με το σκάφος ό,τι θέλει.

Ένα σκάφος με βαρύ ιστορικό

Η Boeing, αντίθετα, δεν έχει καταφέρει ακόμη να βάλει το ακριβότερο Starliner σε κανονική υπηρεσία. Οι μη επανδρωμένες δοκιμές του 2019 και του 2022 είχαν σωρεία προβλημάτων. Το χειρότερο ήρθε τον Ιούνιο του 2024, στην πρώτη επανδρωμένη πτήση, όταν οι προωθητήρες παραλίγο να κοστίσουν τη ζωή δύο αστροναυτών. Οι Butch Wilmore και Suni Williams γύρισαν τελικά σώοι στη Γη. Με ένα Crew Dragon.

Τον Φεβρουάριο η NASA κατέταξε επίσημα εκείνη την πτήση στα ατυχήματα κατηγορίας «Type A». Ο νέος επικεφαλής της υπηρεσίας, Jared Isaacman, παραδέχτηκε ότι μέρος της ευθύνης βαραίνει και τη NASA, γράφοντας στο προσωπικό ότι το σκάφος έχει σχεδιαστικές αδυναμίες, αλλά ότι το πιο ανησυχητικό εύρημα αφορούσε τη λήψη αποφάσεων και την ηγεσία — κάτι που, αν μείνει ανεξέλεγκτο, οδηγεί σε κουλτούρα ασύμβατη με τις επανδρωμένες πτήσεις. Η έκθεση των ερευνητών έφτασε τις 311 σελίδες και κατέγραφε λάθη και των δύο πλευρών.

Το Commercial Crew στήθηκε ως πρόγραμμα σταθερής τιμής: οι εταιρείες παίρνουν ένα συμφωνημένο ποσό και από εκεί και πέρα σηκώνουν μόνες τους το κόστος μέχρι να περάσουν την πιστοποίηση. Η Boeing έχει ήδη γράψει ζημιές άνω των 2 δισ. δολαρίων και πολλοί αμφέβαλλαν αν θα συνεχήσει. Θα μπορούσε άνετα να τα είχε παρατήσει. Οπότε η NASA μοιάζει να τη συναντά στη μέση του δρόμου για να κρατήσει ζωντανή μια δυνατότητα που χρειάζεται — βοηθάει βέβαια και το ότι η Boeing έχει πολύ καλούς lobbyists.

Διαστημικοί σταθμοί χωρίς «ταξί»

Η απόφαση λύνει κι ένα πρόβλημα που είχε αρχίσει να αγχώνει όσους χτίζουν ιδιωτικούς διαστημικούς σταθμούς σε χαμηλή τροχιά. Η NASA αναμένεται να είναι βασικός ενοικιαστής τους μετά το τέλος του ISS. Τον Ιούλιο όμως, καθώς οριστικοποιούσαν τα σχέδιά τους, οι εταιρείες έβλεπαν ότι η SpaceX δεν τους έδινε καν προσφορά για μεταφορά πληρωμάτων και η Boeing δεν δεσμευόταν σε τιμή για τη δεκαετία του 2030. Έφτιαχναν δηλαδή σταθμούς χωρίς τρόπο να ανεβάσουν ανθρώπους — ή να τους φέρουν πίσω.

Τώρα έχουν τουλάχιστον έναν πάροχο. Μένει να φανεί αν η Boeing, ως μονοπώλιο, θα κρατήσει λογικές τιμές.

Γιατί η Blue Origin βγαίνει κερδισμένη

Η NASA έχει θεωρητικά και μια άλλη επιλογή, για την οποία μιλάει ελάχιστα δημόσια. Η Blue Origin έχει εδώ και μερικά χρόνια ειδική ομάδα για ένα επανδρωμένο σκάφος με το όνομα «Space Vehicle», που θα εκτοξεύεται με τον New Glenn. Πηγές που γνωρίζουν το πρόγραμμα λένε ότι ο σχεδιασμός έχει προχωρήσει αρκετά, όπως και οι δοκιμές: κατασκευή του θαλάμου πίεσης της καμπίνας, πολλές δοκιμές αλεξίπτωτων, εσωτερικές δοκιμές θερμικής θωράκισης και συστήματα υποστήριξης ζωής.

Η υπηρεσία θα μπορούσε να ανοίξει νέο διαγωνισμό για τις αποστολές του 2030 με Boeing, Blue Origin και ίσως κάποιο «μαύρο άλογο» όπως η The Exploration Company. Δεν είχε όμως όρεξη για τη διαδικασία και το κόστος της, μόλις μια δεκαετία μετά τον διαγωνισμό του Commercial Crew.

Αν πάντως η Boeing διαλέξει τον New Glenn για το Starliner, η Blue Origin θα πάρει ουσιαστικά «τζάμπα» πιστοποίηση του πυραύλου της για επανδρωμένες πτήσεις, μια διαδικασία ακριβή και χρονοβόρα. Boeing και NASA θα πρέπει να χτίσουν και βραχίονα πρόσβασης πληρώματος και άλλες εγκαταστάσεις, που η Blue Origin θα αξιοποιήσει αργότερα για το δικό της σκάφος. Κι επειδή ο New Glenn είναι ισχυρότερος, θα μπορούσε να σηκώσει μαζί ένα επανδρωμένο σκάφος κι ένα φορτηγό, όπως το Cygnus της Northrop, ρίχνοντας το κόστος εκτόξευσης για τους ιδιωτικούς σταθμούς. Αν ο Vulcan μπορεί να κάνει το ίδιο, δεν είναι σαφές.

Η άποψή μας στο Techblog

Η NASA κάνει τη μόνη κίνηση που της απέμενε, αλλά ουσιαστικά ξαναδίνει τα κλειδιά σε ένα σκάφος που παραλίγο να στοιχίσει δύο ζωές, απλώς επειδή δεν έχει άλλο χαρτί να παίξει. Το μεγάλο ρίσκο δεν είναι τόσο τεχνικό όσο εμπορικό: με έναν μόνο «ταξιτζή» προς την τροχιά, κάθε θέση θα ακριβαίνει και η υπόσχεση για φθηνότερο, πιο προσβάσιμο διάστημα απομακρύνεται. Η έξυπνη κίνηση θα ήταν να μπει η Blue Origin στο τραπέζι από τώρα, όχι όταν το Dragon θα έχει ήδη προσγειωθεί για τελευταία φορά.