Το Hubble εντόπισε «κοσμικές σφαίρες» από μοναδικό ηλιο-νέο αστέρα στον Γαλαξία, με ταχύτητα 32 εκατ. χλμ/ώρα. Δείτε τι αποκαλύφθηκε.
Αστρονόμοι χρησιμοποίησαν το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA και ανακάλυψαν ότι μια έκρηξη αστέρα στον Γαλαξία μας εκτοξεύει ύλη προς τα έξω με ταχύτητα περίπου 32 εκατομμύρια χιλιόμετρα την ώρα. Πρόκειται για το αστρικό σύστημα V445 Puppis, το μοναδικό γνωστό «ηλιο-νέο αστέρα» (helium nova) σε ολόκληρο τον Γαλαξία, το οποίο είχε εκραγεί το 2000 αλλά παρέμεινε καλυμμένο από σύννεφο σκόνης για πάνω από δύο δεκαετίες.
Το πέπλο σκόνης που κράτησε μυστικό το φαινόμενο
Για περισσότερα από 20 χρόνια, το πυκνό νέφος υπολειμμάτων που δημιούργησε η έκρηξη του 2000 εμπόδιζε τους επιστήμονες να δουν καθαρά το σύστημα. Μόλις η σκόνη άρχισε να διαλύεται, ερευνητική ομάδα συνδύασε στοιχεία από το Hubble, τον δορυφόρο TESS της NASA και το Very Large Telescope του Ευρωπαϊκού Νότιου Αστεροσκοπείου για να μελετήσει το φαινόμενο σε βάθος.
Τι είναι οι «κοσμικές σφαίρες»
Η παρατήρηση αποκάλυψε συστάδες αερίου πλούσιου σε οξυγόνο που εκτοξεύονται με εξαιρετικά υψηλή ταχύτητα, φαινόμενο που δεν είχε καταγραφεί ποτέ σε άλλο νέο αστέρα. Ο John Mills, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Warwick και συν-συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε ότι η προέλευση αυτών των εκτοξεύσεων παραμένει ανοιχτό ερώτημα για την επιστημονική κοινότητα. Το σύστημα αποτελείται από έναν λευκό νάνο που απορροφά ύλη από έναν σπάνιο «ηλιακό αστέρα» — έναν σύντροφο αστέρα που έχει ήδη χάσει το εξωτερικό του κέλυφος υδρογόνου και έχει απομείνει με πυρήνα πλούσιο σε ήλιο. Σε αντίθεση με τους συνηθισμένους νέους αστέρες, όπου ο λευκός νάνος συσσωρεύει υδρογόνο μέχρι να προκληθεί ανεξέλεγκτη πυρηνική έκρηξη, εδώ το «καύσιμο» είναι ήλιο.
Ένα σύστημα που μπορεί να ξαναεκραγεί
Η έκρηξη του 2000 δημιούργησε δύο αντίθετα ρεύματα ύλης σε σχήμα «πεταλούδας», που εκτείνονται πάνω από 1,6 τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα, ενώ ταυτόχρονα σχηματίστηκε ο δίσκος σκόνης που έκρυψε το σύστημα. Ο λευκός νάνος έχει ξαναρχίσει να «τρέφεται» από τον σύντροφό του, κάτι που σημαίνει πως μια νέα έκρηξη ηλιο-νέου αστέρα δεν αποκλείεται στο μέλλον. Οι επιστήμονες θεωρούν εδώ και καιρό ότι επαναλαμβανόμενες τέτοιες εκρήξεις θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν σε έκρηξη τύπου Ia — έναν πλήρη αφανισμό του λευκού νάνου, που χρησιμοποιείται από τους αστρονόμους ως «πρότυπο κερί» για τη μέτρηση κοσμικών αποστάσεων και τη μελέτη της σκοτεινής ενέργειας. Η έρευνα παρουσιάστηκε αυτή την εβδομάδα στο εθνικό συνέδριο αστρονομίας της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας στο Μπέρμιγχαμ.
Η άποψή μας στο Techblog
Παρατηρήσεις σαν κι αυτή θυμίζουν πόσο λίγα γνωρίζουμε ακόμα για τις πιο σπάνιες γωνιές του σύμπαντος, ακόμα και μέσα στον δικό μας Γαλαξία. Η υπομονή μιας επιστημονικής ομάδας που περίμενε 20 χρόνια να διαλυθεί η σκόνη για να δει καθαρά είναι από μόνη της ενδιαφέρουσα ιστορία, πέρα από την ίδια την ανακάλυψη.
Σχόλια