Τετάρτη
20/04/2011

Space News Report – 20.04.2011

Σύνταξη στα… 30 (για τα αμερικανικά διαστημικά λεωφορεία) και ετοιμασίες για το νέο ρωσικό διαστημοδρόμιο που θα εγκαινιάσει μια νέα εποχή. Μήπως κολυμπούν εξωγήινοι σε υπερψυχρούς ωκεανούς άλλων πλανητών; Απάντηση ίσως δώσει το νέο υπερτηλεσκόπιο της NASA. Επειδή όμως θα καθυστερήσει, ας παρηγορηθούμε με τα συναρπαστικά στοιχεία ενός άλλου διαστημικού τηλεσκοπίου.

Νέα στήλη: Space News Report. Κάθε Τετάρτη μόνο στο Techblog.

————————————————————————————————————————————

space shuttles

«Βίοι παράλληλοι» – η δραστηριότητα των διαστημικών λεωφορείων την τελευταία 30ετία.
Credit: Wikipedia.

Τα διαστημικά λεωφορειά στο μουσείο
Τέλος εποχής: μετά από τριακονταετή «ευδόκιμο υπηρεσία», τα αμερικανικά διαστημικά λεωφορεία «συνταξιοδοτούνται» οριστικά. Την 30η επέτειο της πρώτης εκτόξευσής τους (12.4.1981), η NASA ανακοίνωσε ότι τα εναπομείναντα διαστημόπλοια θα αποσυρθούν σε μουσεία της Φλόριντα, της Ουάσινγκτον, του Λος Άντζελες και της Νέας Υόρκης. Συγκεκριμένα το Atlantis, που θα εκτοξευτεί για τελευταία φορά τον προσεχή Ιούνιο, θα παραμείνει στο Διαστημικό Κέντρο Kennedy ως έκθεμα στο κέντρο επισκεπτών, μερικά χιλιόμετρα μακριά από τις εξέδρες εκτόξευσης. Το Endeavour, που θα εκτοξευτεί για τελευταία φορά στις 29 Απριλίου, θα μεταφερθεί στο Κέντρο Επιστημών της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες, σχεδόν 100 χιλιόμετρα από το εργοστάσιο όπου συναρμολογήθηκε. Τέλος, το Discovery θα εκτεθεί σε παράρτημα του φημισμένου Ινστιτούτου Smithsonian (Ουάσινγκτον). Όσα συντρίμμια από τα Columbia και Challenger έγινε εφικτό να περισυλλεγούν μετά τις δυο διαστημικές τραγωδίες (2002 και 1986 αντίστοιχα), είναι αποθηκευμένα εδώ και χρόνια σε σφραγισμένα σιλό του Cape Canaveral. Η απόφαση της NASA προκάλεσε αντιδράσεις στο Χιούστον, στο οποίο εδράζει το Κέντρο Ελέγχου Αποστολών, αλλά και σε άλλες πόλεις που πίστευαν ότι άξιζαν ένα τέτοιο πολυπόθητο έκθεμα. Όπως και να έχει, στα 30 χρόνια υπηρεσίας τους, 5 διαστημικά λεωφορεία πραγματοποίησαν πάνω από 130 αποστολές μεταφέροντας εκατοντάδες τόνους φορτίου σε τροχιά, εκατοντάδες αστροναύτες και γράφοντας ένα ξεχωριστό, μεγάλο κεφάλαιο της ιστορίας της αστροναυτικής.

————————————————————————————————————————————

Το νέο διαστημοδρόμιο της Ρωσίας
Επί δεκαετίες το όνομα «Μπαϊκονούρ» ήταν συνυφασμένο με την σοβιετική, και μετά ρωσική, διαστημική προσπάθεια. Αυτό ήταν ανακριβές αφού το πραγματικό κέντρο εκτόξευσης δεν βρισκόταν στο Μπαϊκονούρ αλλά στο Τγιουρατάμ (το λάθος ήταν εσκεμμένο για να παραπλανάται το «αντίπαλον δέος» σε μια εποχή που δεν υπήρχαν κατασκοπευτικοί δορυφόροι). Μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ η Ρωσία «ξέμεινε» με ένα διαστημοδρόμιο στο… εξωτερικό, αφού το Μπαϊκονούρ βρισκόταν πλέον στο Καζαχστάν, στο οποίο εφεξής αναγκαζόταν να καταβάλλει ενοίκιο. Σήμερα, σχεδόν εξήντα χρόνια μετά τα εγκαίνιά του, το Μπαϊκονούρ (σε συνδυασμό με το άλλο, «αφανές» διαστημοδρόμιο του Πλεσέτσκ) αδυνατεί να καλύψει την αυξημένη ζήτηση για εκτοξεύσεις. Έτσι αποφασίστηκε το νέο ρωσικό «διαστημικό λιμάνι» να ανεγερθεί στην ρωσική Άπω Ανατολή, στην περιοχή του ποταμού Αμούρ. Σύμφωνα με τις προσδοκίες το νέο κοσμοδρόμιο Vostochny (= Ανατολικό) θα εξυπηρετεί σχεδόν το 50% των αναγκών της Ρωσίας μέχρι το 2020. Τα κατασκευαστικά έργα αναμένεται να ξεκινήσουν φέτος το καλοκαίρι και θα συμπεριλαμβάνουν αρχικά 1.500 εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων 2 διαστημικές εξέδρες, κέντρο εκπαίδευσης και εργοστάσιο παραγωγής καυσίμων. Κοντά στο Vostochny θα ανεγερθεί και μια πόλη 35.000 κατοίκων.

————————————————————————————————————————————

Titan lakes and Surface

Αριστερά: Σύνθεση φωτογραφιών (μέσω ραντάρ) του βόρειου πόλου του Τιτάνα με λίμνες από υγρούς υδρογονάνθρακες (τα χρώματα δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ενώ η επιφάνεια του δορυφόρου καλύπτεται από πυκνή νέφωση). Δεξιά: Η επιφάνεια του Τιτάνα από το προσεδαφισμένο Huygens. Οι «πέτρες» είναι υδάτινος πάγος.
Credit: NASA/ ΕSA.

Εξωγήινοι σε υπερψυχρούς ωκεανούς
Ο Τιτάνας, ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου είναι λίγο μεγαλύτερος από τη Σελήνη αλλά διαθέτει ατμόσφαιρα από άζωτο και υδρογονάνθρακες 1,5 φορές πυκνότερη από τη δική μας. Αιτία, οι πολύ χαμηλές θερμοκρασίες (-180ο C) που επικρατούν εκεί. Σύμφωνα με τα στοιχεία που μετέδωσαν οι βολιστήρες Cassini (που περιφέρεται γύρω από τον Κρόνο) και Huygens (που προσεδαφίστηκε στον Τιτάνα το 2005), υπάρχουν υπερψυχρές λίμνες υγρών υδρογονανθράκων (αιθάνιο, μεθάνιο κ.α.) στην επιφάνεια του δορυφόρου. Η ύπαρξη άνθρακα στον Τιτάνα (υδρογονάνθρακες) έχει δημιουργήσει ελπίδες για την ανακάλυψη όχι μόνο περίπλοκων οργανικών ενώσεων, αλλά και χημικών διεργασιών παρόμοιων με εκείνες που οδήγησαν στη γένεση της ζωής στη Γη. Έτσι, σύμφωνα με μια νέα μελέτη, εξωπλανήτες (πλανήτες άλλων άστρων) που περιφέρονται γύρω από ερυθρούς νάνους (μικρούς και χαμηλής θερμοκρασίας, γέρικους ήλιους, που υπεραφθονούν στο Γαλαξία), ή ίσως και «αδέσποτοι πλανήτες» που δεν διαθέτουν άστρο-ήλιο, ίσως διαθέτουν ωκεανούς που βρίθουν από οργανικές ενώσεις, παρόμοιους με τις λίμνες υδρογονανθράκων του Τιτάνα. Βέβαια αυτοί οι ωκεανοί δεν θα αποτελούνται από νερό αλλά από υγροποιημένα αέρια λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών. Οι πιθανοί εξωγήινοι οργανισμοί τέτοιων εξωτικών κόσμων ίσως ανασαίνουν υδρογόνο αντί οξυγόνο και εκβάλλουν μεθάνιο αντί διοξείδιο του άνθρακα…

————————————————————————————————————————————

JWST people

Μακέτα σε φυσικό μέγεθος του JWST μαζί με το προσωπικό του προγράμματος. Το κάτοπτρο προστατεύεται από τον ήλιο χάρη στην «ασπίδα» πάνω στην οποία «κάθεται».
Credit: NASA.

primary mirrors

Σύγκριση του βασικού κατόπτρου του Hubble (αριστερά) με εκείνο του JWST. Credit: NASA.

Για το 2018 η εκτόξευση του James Webb
Από αυτήν εδώ τη στήλη έχουμε δει τις αλματώδεις προόδους σε ό,τι αφορά την ανακάλυψη εξωπλανητών –και κατ’ επέκταση εξωγήινης ζωής. Οι επιστήμονες προσδοκούν με αδημονία την εκτόξευση του αμερικανικού Διαστημικού Τηλεσκοπίου James Webb (JWST) το 2014 που –μεταξύ άλλων- αναμένεται να ανοίξει νέους ορίζοντες στη σχετική έρευνα. Όμως πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι θα υπάρξει καθυστέρηση μέχρι τουλάχιστον το 2018. Αιτία ο κακός προγραμματισμός και διαχείριση και η υπερβολική αισιοδοξία. Ήδη από τον περασμένο Νοέμβριο, μια επιτροπή ειδικών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ανάπτυξη του JWST θα απαιτούσε επιπλέον χρηματοδότηση $500 εκατ. Κι επειδή η NASA δεν μπορεί να απαιτήσει αύξηση των κονδυλίων σε εποχή λιτότητας και περικοπών, αποφάσισε να επιμηκύνει το χρονοδιάγραμμα. Στο πρόγραμμα του JWST συμμετέχει και η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) –μάλιστα το τηλεσκόπιο θα εκτοξευτεί με ευρωπαϊκό πύραυλο Ariane-5. Το όργανο θα βρίσκεται σε απόσταση 1,5 εκατ. χλμ από τη Γη και θα πραγματοποιεί παρατηρήσεις στο υπέρυθρο. Αν όλα πάνε κατ’ ευχήν, οι παρατηρήσεις του θα είναι τόσο «προχωρημένες» όσο προχωρημένες ήταν και εκείνες του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Hubble όταν αυτό ξεκίνησε τη λειτουργία του σε τροχιά το 1993.

————————————————————————————————————————————

WISE

Εικόνα του WISE που δείχνει μια περιοχή δημιουργίας νέων άστρων.
Credit: NASA/ JPL-Caltech/ UCLA.

Η Διαστημική Απογραφή του «Σοφού»
Περιμένοντας το JWST μπορούμε να είμαστε ευχαριστημένοι με όσα συμβαίνουν ήδη στο χώρο της μελέτης του σύμπαντος. Έτσι, ενώ η Ελλάδα ετοιμάζεται να απογράψει τον πληθυσμό της, η NASA ανακοίνωσε τα αποτελέσματα μιας δικής της, διαφορετικής «απογραφής»: όλα τα στοιχεία και οι εικόνες (κάπου 3 εκατομμύρια) που συνέλεξε το Διαστημικό Τηλεσκόπιο WISE συγκεντρώθηκαν και είναι πλέον στη διάθεση του κάθε ενδιαφερόμενου. Το WISE (Wide-field Infrared Survey Explorer) εκτοξεύτηκε στις 14.12.2009 και απενεργοποιήθηκε στις 17 του περασμένου Φεβρουαρίου έχοντας ουσιαστικά χαρτογραφήσει άγνωστες περιοχές του διαστήματος, τα οποία είναι ορατά μόνο στο υπέρυθρο τμήμα του φάσματος και δεν μπορούν να εντοπιστούν από τα υπάρχοντα τηλεσκόπια. Το WISE ήταν χίλιες φορές πιο ευαίσθητο από παλαιότερα διαστημικά τηλεσκόπια υπερύθρων (IRAS, AKARI, COBE). Μόνο στο Ηλιακό μας Σύστημα ανακάλυψε 33.500 νέους αστεροειδείς και κομήτες. Η ανακάλυψη κοντινών στη Γη αστεροειδών έχει κορυφαία σημασία στην αποτίμηση πιθανών κινδύνων από τις μελλοντικές προσεγγίσεις τους. Η NASA ανακοίνωσε ότι το σύνολο των στοιχείων του WISE θα δημοσιοποιηθεί την προσεχή άνοιξη. Προς το παρόν, όποιος έχει όρεξη για περιπλάνηση σε (αρκετά εξειδικευμένες) πληροφορίες, ας κοιτάξει εδώ.

————————————————————————————————————————————

Θανάσης Βέμπος
www.vembos.gr

Μάθε για:

Συντάκτης: .


3 Σχόλια

  1. Ο/Η ebillakos λέει:

    Λοιπον αν προσεξουμε απο την αρχαιοτητα υπαρχουν καποιες μαρτυριες τι πιστευετε πως ειναι οι φανταστικες στιμφαλιδες ορνιθες η μορφη ενος πουλιου με σιδερενια μυτη τι σας θυμιζει ενα αεροπλανο ισως?Αλλα μετα οι ανθρωποι το μυθοποιησαν για να το κανουν απλουστερο και να το διηγηθουν στα παιδια του ως μια ιστορια .Επισης καποιοι αρχαιολογοι ανακαλυψαν σε καποιες πυραμιδες στην αιγυπτο καποια ιερογλυφικα σαν αεροπλανα! (προσωπικη μου γνωμη )
    Βασίλης 13 ετων

  2. Ο/Η Constantinos λέει:

    Πολύ καλή ιδέα να ενσωματώσετε και βίντεο στις ειδήσεις της στήλης σας κ.Βέμπο! Προσωπικά έπιασα τον εαυτό μου πρώτα να βλέπει το βίντεο, μετά να διαβάζει το άρθρο, και ύστερα να ξαναβλέπει το βίντεο με τις πληροφορίες του άρθρου κατά νου. Διάβαζα τετοια άρθρα εκλαικευμένης επιστήμης του Διαστήματος από το τις σελίδες του Βήματος αλλά δεν ήταν εμπλουτισμένα με βίντεο, όπως οι δημοσιεύσεις σας. Μπράβο!

    @ebillakos Καλά κάνεις και ψάχνεις την ιστορία πίσω από το μύθο.Στην πορεία βρίσκεις απίστευτες «συμπτώσεις» και ταυτίσεις με τη σημερινή ή και με μια ανώτερη τεχνολογικά εποχή! Είναι πολύ γοητευτικά, σε ταξιδεύουν σαν τα βιβλία του Ιούλιου Βερν, σε κάνουν ψάχνεις σαν αρχαιολόγος και να ερευνάς σα δημοσιογράφος, αλλά υπάρχουν άλλες pyles γι’αυτά.Φιλικά πάντα ;)

  3. Ο/Η Θανάσης Βέμπος λέει:

    Constantinos, σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Πάντα η κινούμενη εικόνα είναι πιο εύληπτη και ωφελεί την όλη «παρουσίαση». @ebilakos, αυτό που θίγεις είναι ένα τεράστιο θέμα γνωστό ως «Αρχαίοι Αστροναύτες» με εξαιρετικό ενδιαφέρον αλλά και τεράστια εκμετάλλευση απο επιτήδειους εδώ και δεκαετίες. Σχ. με τα ιερογλυφικά στην Αίγυπτο βρίσκονται σε έναν ναό στην Άβυδο (τα έχω δει και φωτογραφήσει ο ίδιος) και πρόκειται για αποτέλεσμα «παλίμψηστου», δηλ. τα αρχικά (ανάγλυφα) ιερογλυφικά ξύστηκαν και σκαλίστηκαν άλλα με αποτέλεσμα να προκύψουν σχήματα που μοιάζουν (σε μια μόνο περίπτωση) με αεροπλάνο και ελικόπτερο.

Η γνώμη σας

Παρακαλούμε σχολιάστε με ελληνικούς πεζούς χαρακτήρες, όχι greeklish.

Πατώντας "Αποστολή" αποδέχεστε τους Όρους Χρήσης.